BLOG DA PROFESORA E ARTISTA PLÁSTICA PAULA MARIÑO


viernes, 4 de octubre de 2019

HISTORIA DA ARTE.PREHISTORIA III

 
 
 
   BASTÓN PERFORADO DA COVA DO CASTELO en Cantabria
 
A arte mobiliar paleolítico utiliza para plasmar o imaxinario colectivo diversos soportes como plaquetas, cunchas, restos óseos ou hastas dos animais cazados que ademais proporcionaban unha vital achega de proteínas e peles para protexerse do frío. É posible que ese mesmo universo reflectirase tamén en materiais perecedoiros como madeira ou peles que desgraciadamente non chegaron ata nós por motivos de conservación.
Unha desas pezas talladas en hasta de cérvido é O bastón perforado da Cova do Castelo (Cantabria), localizado no nivel 6 do seu potente estratigrafia datado durante o Magdaleniense, e pertence ao denominado estilo IV (13.500 a 8.500 BP), unha fase onde se detalla cada animal, úsanse técnicas complexas para expresar volumes e movemento ademais de realidade nalgunhas escenas, alcánzase o culmen de realismo e naturalismo.  O bastón constitúe un exemplo de obra de arte mobiliar.
 Na zona franco-cantábrica hai moitos soportes en hasta de cérvido, como o da imaxe, cos que se elaboraron as armas e utensilios de uso doméstico. Existe unha relación evidente entre as obras de arte rupestre e arte mobiliar, polo menos de estilo, aínda que iso non significa que suxiran o mesmo.
Pódese contemplar no Museo de Belas Artes de Cantabria.
 Características:
- Represéntase un exemplar de cervo macho con especial atención nos detalles como o espectacular hastado.
-Para o perfilado do contorno empregaron a técnica de gravado profundo, bastante groseiro, mentres que para os demais detalles da anatomía o trazo é moito máis sutil, menos profundo e fino.
- O minucioso traballo do ser humano do Paleolítico pode observarse en primeiro lugar na adaptación da figura ao soporte curvo do hasta, así como na plasmación de detalles como os ollos, a boca, a papada, as orellas, os cuartos traseiros.

Como adoita ocorrer nas pezas arqueolóxicas, non hai nada cientificamente demostrado, a análise das pegadas de microdesgaste axúdannos nas interpretacións máis utilitarias, pois con toda seguridade tanto os bastóns perforados como calquera outro obxecto do paleolítico, tiveron que servir a varias funcións.
Nos seus inicios, a arqueoloxía propuxo primeiro, para explicar a función destes bastóns, que se trataba de bastóns de mando. Así pois, concibiullos primeiro como un símbolo de poder ou status social. Esta interpretación foi abandonada hai tempo, e de feito, outro arqueólogo francés, André Leroi- Gourhan, burlouse amistosamente dun colega seu á mantenta do termo «bastón de mando», evocando a imaxe de «un ancián xeral... dirixindo un asalto contra un mamut».​ Houbo con todo outras interpretacións posibles sobre o uso ao que estaban destinados estes obxectos furados. Dependendo das hipóteses propostas pol@s investigador@s, o bastón perforado da prehistoria podería ser:
- Un enderezador de frechas, azagayas, dardos, lanzas ou venablos, cuxos eixos se aliñaban ao pasar a través do buraco.
- Un propulsor.
- Un símbolo de fertilidade, co mango longo como símbolo fálico e o buraco como representación da vaxina.
-​ Algún tipo de suxeición para a vestimenta.
-​ Un calendario utilizado por parteras.
-​ Unha ferramenta para alisar e dar forma ás correas de coiro.
-​ Un mango de rueca  xiratoria no caso dos bastóns de buracos perpendiculares e unha empuñadura de freo para a práctica da caza con lazo e redes no caso dos bastóns con buracos oblicuos
 En conclusión, o bastón perforado da Cova do Castelo constitúe un perfecto exemplar da arte mobiliar paleolítico da fachada franco-cantábrica. Unha arte que segue sendo un enigma para os investigadores, ao descoñecer o verdadeiro significado destas manifestacións artísticas. En non poucas ocasións, os arqueólogos recorreron a estas obras para reconstruír as formas de vida dos homes do Paleolítico Superior, no fondo non son máis que hipótese, pero en calquera caso a arte paleolítico segue tendo un alto impacto en quen mira, ao permitirnos viaxar no tempo e imaxinarnos como eran, como vivían, que pensaban e como morrían os primeiros seres humanos anatomicamente modernos.
 
OUTROS BASTÓNS

 
  BASTÓN PERFORADO INCOMPLETO, BAIXORELEVO CON CABALO
  (LA MADELEINE, Francia)
 

  CATRO VISTAS DOUTRO BASTÓN DE LA MADELEINE


Referencias na web: 

jueves, 3 de octubre de 2019

HISTORIA DA ARTE. PREHISTORIA II


    PINTURAS RUPESTRES

    1. COVA DE CHAUVET


A cova de Chauvet​ ou cova de Chauvet-Pont-d'Arc é unha cova no departamento de Ardèche do sur de Francia que contén unhas das máis antigas pinturas rupestres coñecidas, así como outras manifestacións da vida do Paleolítico Superior. Atópase preto da comuna de Vallon-Pont-d' Arc nun cantil de calcaria sobre o antigo leito do río Ardèche. Descuberta en 1994, está considerada unha das máis significativas da arte prehistórico. A cova é tamén unha referencia para a calidade de conservación da arte rupestre. En 2014, a Unesco elixiu a cova de Chauvet como Patrimonio da Humanidade. A cova foi explorada por primeira vez o 18 de decembro de 1994 por un trío de espeleólogos: Éliette Brunel-Deschamps, Christian Hillaire e Jean- Marie Chauvet, de quen tomou o nome. Ademais das pinturas e outras probas de actividade humana tamén descubriron restos fosilizados, pegadas e marcas dunha variedade de animais, algúns dos cales extinguironse.
 A datación, tras as probas de Carbono  14, as situaron antes de Lascaux e Altamira.A cova parece ser ocupada polos seres humanos durante dous períodos distintos:  o Auriñaciense e o Gravetiense.​ A maior parte da obra de arte remóntase á máis antiga das dúas eras, o Auriñaciense (30000 a 32000 a.C.).
 



 Centos de pinturas de animais foron catalogadas, representando polo menos trece especies diferentes, incluídas as que de cando en cando, ou nunca, atopouse noutras pinturas da época glacial. En lugar de representar só os animais relacionados coa caza, que predominan na arte rupestre paleolítico, é dicir, cabalos, bisontes ou renos, as paredes da cova de Chauvet cóbrense con depredadores: leóns, panteras, osos, búfalos e hienas. Máis típica das covas con arte é a ausencia de pinturas de figuras humanas completas, aínda que existe unha posible figura de " Venus" parcial, que pode representar as pernas e os xenitais dunha muller. Tamén pode estar presente unha figura quimérica que parece ter a parte inferior do corpo dunha muller coa parte superior do corpo dun bisonte. Hai paneis de impresións e persoais de mans positivas en ocre vermello realizados por impresión directa. Símbolos abstractos, liñas e puntos, atópanse en toda a cova. Tamén hai dúas imaxes non identificables que teñen unha vaga forma de bolboreta. Esta combinación de temas levou aos expertos en arte e culturas prehistóricas a crer que puidesen ser pinturas de tipo ritual, chamánico ou máxico.
 Como características xerais salientar:
-Emprego dun sutil sombreado, trazo elegante e hábil uso da perspectiva.
-Escenas naturalistas.
-Dinamismo.
 
2.COVAS DE ALTAMIRA

 

Autor ou autoras: Homo Sapiens, primeir@ ser humán en enterrar aos seus mortos con axuar, desenvolveu a linguaxe e pinta nas covas.Cronoloxía: 13570-14710 a.C. según as probas de Carbono 14
Estilo : arte rupestre.
Técnica: pigmento e terras naturais sobre parede.
Figuras que miden entre 1,4 e 1,6 m.
Localización: Santillana del Mar, Cantabria.

 Descuberta por Marcelino de Sautuola en 1879, naturalista que investigaba o xacemento arqueolóxico  desta cova, conmocionando á historia da arte, pois daba una nova visión do home do paleolítico, configurándoo como suxeito de intelixencia complexa e artista.
 
 
As pinturas e gravados da cova pertencen aos períodos Magdaleniense e Solutrense principalmente e, algúns outros, ao Gravetiense​ e ao comezo do Auriñaciense, isto último segundo probas utilizando series de uranio. Desta forma pódese asegurar que a cova foi utilizada durante varios períodos, sumando 22000 anos de ocupación, desde fai uns 35600 ata fai 13000 anos, cando a entrada principal da cova quedou selada por un derrube, todos dentro do Paleolítico superior.
​ O estilo de gran parte das súas obras enmárcase na denominada «escola franco-cantábrica», caracterizada polo realismo das figuras representadas. Contén pinturas polícromas, gravados, pinturas negras, vermellas e ocres que representan animais, figuras antropomorfas, debuxos abstractos e non figurativos.
 
 
 Características xerais:
-Aparecen en distintas fases de rematado: algúns están suxeridos, outros están moi detallados.
-Contornos definidos por liñas negras e en ocasións no interior das figuras, xogan coa cor natural da parede, lavan e raspan para dar efecto de policromía e relevo.
-Cor, que emprega una reducida gama cromática (negro,bermello e ocre).
-Asemade de figuras de animais, tamén aparecen símbolos e signos, xeralmente xeométrico, de significado descoñecido.
-Emprego do naturalismo, aínda que se manter as proporciones realistas entre  as diferentes especies.
-Representación convencional, que se repite durante milenios: animais de perfil e cuernos e pezuñas de fronte; cabezas desproporcionadamente pequeñas.
-Apenas hai figuras humanas.
-Parece ter un sentido máxico.
 Para rematar, sinalar que algunhas figuras foron pintadasunhas sobre outras, de forma superposta, e ignórase canto tempo pasou entre as diversas execucións.
 
3. PINTURAS LEVANTINAS
 
   
   COVA DOS CABALOS, en VALLTORTA
 
Pertence ao estilo levantino, é posterior á paleolítica, e é un reflexo das preocupacións "relixiosas" e dos modos de vida duns homes e mulleres que empezaron a pintar nas paredes dos seus abrigos fai uns sete mil anos.
 É una pintura activa, viva e nerviosa. Aparece xeralmente en covachas ou abrigos rocosos ao aire libre, a plena luz do día e cíñese a técnica pictórica, abandonando o gravado. 
 A figura humana convírtese no seu centro de interese, dotando as súas escenas dun contido narrativo como: rituais de danza, loita, caza ou domesticación.
 

                      COVA DEL COGULL,LLEIDA
 
 Características:
-Figuras sempre acabadas e de tamaño reducido (entre 15 a 30 cm).
-Siluetas planas e sen volumen, perfiladas con trazos finos e recheas dúnha única cor (xeralmente ocres e bermellos).
-Plasmación de animais naturalista (cervos, cabras, touros) pero sen detallar órganos ou partes concretas como os ollos, por exemplo.
-Figura humana con tendencia á ESTILIZACIÓN.
-Intento de amosar o MOVEMENTO, conformado ás veces nas composicións por liñas de fuga oblícua.
 

    ESCENA DE CAZA


 MULLERES CON ADORNOS E CERVO PINTURA RUPESTRE, ESQUEMATICO LEVANTINO, CON REPRESENTACION DE FIGURAS FEMININAS E CERVO ESQUEMATICO, REALIZADO SOBRE BASTIDOR CON TERRAS E OXIDOS DE HIERRO NATURAIS. LOCALIZADO NOS ORGANOS (JAEN), MEDIDAS 50 X 30 CM

 Pintura rupestre ou arte parietal desenvolto sobre paredes e teitos das covas. Trátase dun antropomorfo de carácter esquemático de cor vermella escura formado por dous triángulos unidos polos vértices, presenta as mans alzadas con catro dedos en cada man. Do triángulo inferior, posiblemente a representación dunha saia, saen as pantorrillas e os pés con cinco dedos cada un. A cabeza é de gran tamaño, dela parten tres barritas a cada lado, un par de rodetes tocados con penachos. Este tipo de imaxes foron identificadas como mulleres, posiblemente ídolos oculados ou sacerdotisas con máscaras ou tocados na cabeza. A posición das mans mostra un carácter ritual e a súa vestimenta posiblemente estivese formado por roupas de carácter sacro.
Existen varias teorías que tratan de explicar o significado deste tipo de obras. Está comunmente admitido unha base relixiosa para todo a arte esquemático, produto, sen dúbida, dunha visión moi peculiar do mundo destes seres humanos de transición do Neolítico á Idade dos Metais. Hai quen se aventura na interpretación descritiva ata o punto de pensar que se trate dun ciclo pictográfico previo á escritura relacionada con fórmulas relixiosas. Unha das teorías, "A teoría dos medios de comunicación", ideada por Ucko e Rosenfeld, e completada por G. Sauvet, considera a arte prehistórica como un medio de comunicación de motivación variada: económica, social, relixiosa e simbólica de maneira que o contexto condiciona a elaboración da arte. A achega de Balbín e Alcolea, volve reconsiderar esta interpretación, pola cal a arte se converte nun medio expresivo-comunicativo debido a múltiples causas.
 O estilo ao que pertence é arte esquemático, consistente en realizacións pictóricas plasmadas sobre covachas e cuxo contido temático é a figura humana e animal, sempre estilizada, ata límites que impiden o seu recoñecemento. Expándese por toda a Península Ibérica preferindo o Sueste, conca do Guadalquivir e Guadiana, Cataluña, Levante e Tajo. A súa cronoloxía é moi difícil de establecer, pois apenas existe relación física con elementos materiais. Na actualidade entroncaría coas últimas manifestacións levantinas datadas no Neolítico, continuaría ao longo do Bronce antigo e medio ata o final, cando os indoeuropeos entraron na Península Ibérica.

4. LAXCAUX


 Cabalo da Cova de Lascaux, en Dordoña (Francia). Trátase dunha mostra de pintura rupestre ou arte parietal desenvolto sobre paredes e teitos das covas durante o Paleolítico Superior.
Pertence á escola de pintura franco-cantábrica, e en concreto ao estilo III, comprendido entre o 18.000-13.500  a.C. durante o desenvolvemento do Solutrense superior e final e inicios do Magdaleniense. Durante este estilo os esquemas dos animais son estáticos pero con grandes detalles anatómicos diferenciados, en xeral animais de pescozos longos e corpos grosos, que presentan un ventre marcado e prominente.
Características:
-O debuxo do cabalo presenta un contorno negro, parte do interior da figura está coloreada con ocre, a crin, o morro e as pezuñas fan máis uso da cor negra no seu interior. Na arte paleolítica máis da metade das figuras de arte rupestre son grandes bovinos como bisontes e uros, séguenlle en importancia os cabalos, cervos e cabras monteses.
- As súas dimensións adoitan ser inferiores ás do animal en realidade, aínda que hai excepcións, é moi habitual que se aproveiten volumes e accidentes da roca para suxerir formas dos corpos.
-Estes animais eran xeralmente dos que se alimentaban os cazadores.
-Xunto á figura aparece o que puidese ser unha frecha ou lanza que alcanza ao animal no seu parte traseira, outras dúas imaxes de arpóns ou quizá herbas en ocre acompáñanlle nos flancos, na parte superior atopamos un signo en ocre escuro e á dereita un tectiforme en cor negra. Estes signos son abundantes na arte rupestre, forman temas non realistas obedecendo a concretos estereotipos con valor simbólico ou máxico.
- En xeral os temas non se dispoñían ao azar senón que obedecían a un esquema reiterado no transcurso do tempo. Unha combinación habitual yuxtapone figuras de bisontes e de cabalos.
-A bicromía, combinando ocre e negro, era moi habitual. A pintura aplicábase en seco con aquelas cores como lapis, en pasta ou líquido con algún aglutinante mesturado coa cor en po soprando daquela a pintura a través dun tubo, tamén se cre que con pincel, outra técnica é o taponado consistente nun anaco de pel ou brión co que se estendería a pintura.

 O Cabalo da Cova de Lascaux constitúe un perfecto exemplar da arte parietal paleolítico da fachada franco-cantábrica. Unha arte que segue sendo un enigma para @s investigador@s, ao descoñecer o verdadeiro significado destas manifestacións artísticas. En non poucas ocasións, os arqueólogos recorreron a estas obras para reconstruír as formas de vida dos homes do Paleolítico Superior, no fondo non son máis que hipótese, pero en calquera caso a arte paleolítico segue tendo un alto impacto para quen mira, ao permitirnos viaxar no tempo e imaxinarnos como eran, como vivían, que pensaban e como morrían os primeiros seres humanos anatomicamente modernos.

OUTRAS OBRAS DE LASCAUX





Referencias na rede:
 https://es.wikipedia.org/wiki/Barranco_de_la_Valltorta
 https://es.wikipedia.org/wiki/Cueva_de_Lascaux
https://es.wikipedia.org/wiki/Pintura_rupestre
 
 

HISTORIA DA ARTE.PREHISTORIA I

 
VENUS DE WILLENDORF
 
 A Venus de Willendorf é unha estatua dun tamaño diminuto que se sitúa no Museo de Historia Natural de Viena ( Naturhistorisches Museum) en Austria. Atópase nun bo estado de conservación.
 É un dos primeiros exemplos de arte mobiliar, datada entre o 30000-2500 a.C. A arte mobiliar, consiste en figuras ou obxectos (colares, pendentes, arpóns, anzois, cóitelos, ou bastóns) tallados en marfil, asta, oso, pedra ou modelado tosco en arxila.
 Descoñécese o autor, pero foi achada nunha escavación paleolítica preto de Krems, Baixa Austria, en 1908 polo arqueólogo Josef Szombathy. A figura desta muller espida foi esculpida en pedra calcaria monolítica, que non é local na rexión, e pintada en ocre bermello.
Esta ''figura'' de 11,1 centímetros de alto parece ser unha representación convencional, non realista, xa que o seu abdome, vulva, nádegas e mamas son extremadamente voluminosos (esteatopixia), polo que moitos estudos deduciron unha forte relación co concepto da fertilidade. 
 Salientable a súa esquematización e as formas esaxeradas.
 É a máis antigua do medio centenar  de figura descubertas en zonas diferentes, e foron chamadas "venus" polo interese en salientar os seus atributos sexuais. A semellanza entre estas figuras parece revelar a existencia dunha linguaxe convencional na súa representación, e polo tanto, a existencia dunha estrutura social.
 
As características xerais son:
-Escultura en bulto redondo e naturalista.
-Sen rostro e cunha decoración de tipo xeométrico no cabelo.
-Ventre abultado e senos prominentes.
-O sexo, aparece moi diferenciado.
-Pés pequenos o sen eles (parece que poderían servir para ser chantadas).
-Caderas voluminosas.
-De tamaño moi pequeno.
 
 As Venus esteatopigias son, sen dúbida, as obras de arte moble do paleolítico máis populares. O termo foi aplicado por primeira vez polo marqués de Vibraye en 1864, e mantense debido a comparacións etnográficas con comunidades actuais primitivas como os hotentotes, en cuxas sociedades hai mulleres que cumulan graxa de maneira voluntaria. O seu repartición xeográfica esténdese por Francia e Italia, Europa central e oriental, ao longo de todo o paleolítico superior pero alcanzando un gran desenvolvemento no período Gravetiense, é curioso, pero na Península Ibérica non hai Venus. Tradicionalmente agrúpanse en tres paquetes (occidentais, orientais ou rusas e siberianas), en función das súas morfoloxías e repartición xeográfica.
Polo xeral foron achadas en lugares de habitación.
 Un dos principais erros ao redor da interpretación destas Venus é metelas todas nun mesmo saco, cando entre elas saltan á vista as diferenzas existentes.Si debemos sinalar a apreciación que fixese Engels no seu día, as Venus poñen en evidencia a importancia que se daba á muller na sociedade do paleolítico, partindo de aquí deféndese que os clans do paleolítico fosen matriarcales, hipótese que xorde da supremacía de imaxes femininas sobre as masculinas no imaxinario paleolítico. Lamentablemente, non é demostrable. Por iso, na interpretación destas "Venus" atopamos un pouco de todo: retratos, deusas nai, santuarios femininos, exvotos de fecundidade, sacerdotisas, recordatorios, pezas de acordos ou intercambios,ou funcións pedagóxicas co descubrimento do corpo feminino.
 
OUTRAS "VENUS"
 
 
 

VENUS DE LESPUGNE


                                                         VENUS DE BRASSEMPOUY

 
VENUS DE LAUSSEL


Referencias na web:
 

domingo, 7 de julio de 2019

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. BÁRBARA LONGHI


Autorretrato como Santa Catalina de Alexandría

 Bárbara Longhi, nace no mesmo ano que Lavinia Fontana, no ano 1552 en Rávena, filla dun pintor Luca Longhi, de estilo de provincias e conservador, aprende o oficio xunto co seu irmán Francesco no obradoiro do seu pai, aínda que ela, por ser muller e atoparse a súa familia na relixiosidade da Contrareforma, tivo menos posibilidades co seu irmá para aprender. Parece ser que Bárbara axudaba ao seu pai a pintar os grandes retablos e copiaba tamén algún dos seus traballos, pool que as súas obras teñen unha grande semellanza coas do seu pai e os seus contemporáneos boloñeses e florentinos.


Virxe lendo co neno Xesús. 1680-1685


Autorretrato. 1589


Virxe co Neno coroando a  una relixiosa.1590

Coñecida tan so na área restrinxida de Rávena, a meirande parte das súas representacións son pinturas relixiosas, Madonnas en particular, das que se coñecen 12 traballos e entre os que destaca a “Virxe co Neno e San Xoan Bautista”, aínda que realizou tamén un fermoso autorretrato e dúas obras máis. Porén, foi Vasari quen a citó na súa listaxe de artistas da época destacando nela “ a pureza da liña e a suave brillo da cor”, polo que suponemos que foi unha artista recoñecida no seu círculo artístico.



Muller con unicornio. 1595


A Virxe e o Neno. 1590-1595



Virxe co Neno no trono.


 Nos  seus primeiros traballos a artista utiliza unha paleta de cores restrinxida e unha composición sinxela, na que a liña destaca sobre o modelado das figuras, para a partir do ano 1590, empregar cores máis brillantes en figuras que adquiren unha máis grande monumentalidade, e nos que emprega cortinas ao fondo das figuras que cubren parcialmente a paisaxe e o ceo.
 Emprega tamén a técnica do sfumato e a composición piramidal, moi típica do renacemento italiano.
 A partir do cambio de século desaparecen das súas obras os escenarios arquitectónicos e as figuras xa non aparecen completas, polo que a composición simplifícase en imaxes devotas que concentra a atención de quen mira nunha relación máis íntima co cadro.


Entre as súas obras poderiamos destacar a representación de Santa Catalina de Alexandría, virxe, mártir e patrona dos filósofos, estudantes e predicadores, pintada para o Mosterio de Classe de Ravena, que  parece ser  un autorretrato da artista.

Madonna co Neno.


Virxe co Neno e San Xoán Bautista.



Santa Cecilia

 Na obra, “A Virxe e o Neno Xesús coroando a unha relixiosa" (1590-95, Museo de Louvre) amosa ao neno que dirixe a mirada a quen mira, sostindo unha coroa sobre a monxa e sostido con delicadeza pola súa nai,  representados en tons cálidos sobre o fondo escuro, que implica unha cálida relación entre o cadro e quen o mira.

 Barbara Longhi morre en 1638.




Sagrada Familia con Santa mártir

 Páxinas na rede sobre a artista:


ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ARTEMISIA GENTILLESCHI (PARTE VI)


Alegoría de la retórica. 1650

 Foron as feministas quenes chamaron a atención sobre a súa figura  debido á primeira monografía que lle dedicou en 1989 Mary D. Garrard, que contribuíu a fomentar o coñecemento e a revalorización da súa obra e a consolidar a súa condición de icona de artista importante no seu tempo, unha muller pintora que actuaba como tal, cobraba as súas obras e viviu sempre da pintura.  
 Como características fundamentais sinalaríanse na obra da Gentilleschi:
-As súas obras son representadas a xeito de reflexo da súa propia expresividade.
- Toma do seu pai, Orazio, o límpido rigor do debuxo, e lle inxertou unha forte acentuación dramática, tomada das obras de Caravaggio, cargada de efectos teatrais, elemento estilístico que contribuíu á difusión do caravaggismo en Nápoles, cidade á que se trasladou en 1630.



Lot e as súas fillas. 1635-1640

 -É importante salientar o feito de que o éxito de Artemisia foi tan grande, que os seus temas coma o de Betsabé e David, tiveron distintas versións, quen estuda as súas obras, como o caso da investigadora Jane Fortune, Fundadora e Presidenta do Comité de Florencia do Museo Nacional das Mulleres nas Artes, rastrexou unha peza de Artemisia desta temática nas áreas de almacenamento do Palacio Pitti buscando obras de mulleres artistas e atopou unha obra que se atopaba en mal estado, pero que tras a súa restauración, permite observar os rasgos estilísticos da Gentilleschi. Se na obra que se atopa no Museo de Ohio, xunto coa que está en Postdam trata o tema dun xeito singular, a que restaurouse do Palacio Pitti, pode incluso relacionarse con outra obra da artista "Susana e os vellos". A versión PITTI está documentada como colgada no apartamento do Gran Duque no Palacio Pitti en 1662.  O David e Betsabé probablemente foi pintado para Ferdinand II de Medici ao redor de 1635 mentres que Artemisia Gentileschi estaba a traballar en Nápoles. Estaba familiarizado co seu traballo porque traballara para a corte Medici de Cosimo II durante os seus anos de residencia en Florencia desde 1613 ata 1620.
De feito, o ESTILO da pintura é unha mestura interesante do seu posterior estilo napolitano e as obras de mocidade. Isto é particularmente evidente na suave carne da figura espida, e da actitude moi especificamente referencial de Bathsheba, que lembra a de Susanna na primeira e datada obra de Artemisia,  "Susanna e os Anciáns" de 1610. A posición das mans de Betsabé, que supostamente axusta o seu cabelo, é demasiado artificial para non ser referencial, pero a pose se atenúa para ser moito menos dramática. Mentres as mans de Susanna protestan desesperadamente contra a mirada ilícita dos Anciáns á súa esquerda, as mans de Bathsheba non están dirixidas ao intruso que está na logia á súa dereita (o rei David), senón que serven para crear unha interesante torsión do corpo. De feito, como di a directora da Galería Palatina Serena Padovani, "a linguaxe clásica que Artemisia elabora aquí é bastante distante da forza teatral da súa fase florentina temperá, aínda que a figura alongada de Betsabé é similar á Alegoría de Inclinación que pintou na Casa Buonarroti en 1615".



Betsabé e David.1640. Museo de Ohio




Betsabé e David. 1635. Palacio Pitti. Florencia

- A análise da súa pintura subliña, de modo exemplar, o que significa saber «de pintura, e de cor e de empaste»: evocando as cores fortes da paleta de Artemisia, a luminiscencia de seda dos vestidos (con ese amarelo inconfundible da autora), a atención perfeccionista pola realidade das xoias e das armas.


Cleopatra. 1639-1640

-Tenebrista non exenta dun certo Naturalismo, para achegar a imaxe ao espectador  practicando unha arte non idealizada, que non oculta os defectos dos personaxes, escollendo a estes de entre os habitantes da cidade, con rostros curtidos, engurrados.
-O tenebrismo en Artemisia débese ao manexo virtuoso do claroscuro, técnica que xa se coñecía pero que se usaba con gran mesura. Acentúa os contrastes entre zonas iluminadas e zonas en sombra; hai fondos neutros que se perden na escuridade, onde non se intúe ningún espazo, ningún personaxe máis. E en contraste, realza violentamente rostros, mans, teas, con focos de luz laterais e diagonais, que inciden sobre as superficies aplanando o seu volume e creando un ritmo interno da composición baseada no xogo lumínico. Este xogo produce un efecto espectacular e foi unha das claves do éxito do Tenebrismo e da escola de Caravaggio. Á vez, gustou de utilizar unhas entoacións cromáticas e lumínicas dunha forma que os caravaggistas non souberan traballar ata entón. Isto converteuna en protagonista de primeira fila na metamorfose da pintura napolitana ao longo da década de 1630, na que partindo do máis estrito naturalismo chegábase ao aprecio dos valores atmosféricos e cromáticos do neovenecianismo.


Xesús e a samaritana.1637

-Os temas, maioritariamente relixiosos e tamén sobre mulleres da biblia e da historia, eluden normalmente a paisaxe. Aínda que se coñecen poucos sábese tamén que realiza diversos retratos.


Retrato do cavaleiro Antonio de Ville. 1627.

-Soubo interpretar dunha forma persoal e con gran calidade algúns dos temas barrocos máis significativos. A pesar dun innegable sentido dramático, os seus cadros teñen unha naturalidade e un dinamismo pouco frecuentes.

-Condenada como todas ás mulleres da súa época a pintar só nus femininos, (o masculino estáballes vedado) será o coñecemento do seu propio corpo o que lle levará a realizar corpos femininos nús. Artemisia, pinta cunha luz fortemente contrastada coa sombra, e será nos corpos espidos onde alcanza os seus máximos logros,  corpos nos que a sensualidade non chega a esconder, non obstante, unha profunda e constante melancolía de vivir.


Magdalena desvanecida. 1653

Máis información de Artemisia na rede, da que parte dela aparece neste artigo sobre a artista.

ARTEMISIA E AS MULLERES FORTES DA HISTORIA on PhotoPeach <iframe width="445" height="296" src="https://photopeach.com/embed/168qbo0" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>






ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ARTEMISIA GENTILLESCHI (PARTE V)


Autorretrato como alegoría da Pintura. 1630-1638

NÁPOLES (1630-1653)

En 1630, en plena madureza artística instalouse en Nápoles, onde creou un importante taller dende o que traballaba para cumprir os encargos que lle facían dende distintas partes de Europa.


Magdalena. 1630Anunciación.1630


Clío. 1632

 En Nápoles, por primeira vez, Artemisia empezou a traballar en cadros para unha catedral, dedicados a San Gennaro nell'anfiteatro dei Pozzuoli (San Xenaro no anfiteatro de Pozzuoli) en Pozzuoli. Durante o seu primeiro período napolitano pintou Nascita dei San Giovanni Battista (Nacemento de San Xoan Bautista) que se conserva no Museo do Prado de Madrid, e Corisca e il satiro (Corisca e o sátiro), que atópase nunha colección privada.


Anunciación.1630 


San Xenaro no anfiteatro de Pozzuoli. 1636


Nacemento de San Xoan Bautista. 1635

 No “Nacemento de San Juan Bautista", asombrámonos de novo co incríble emprego da luz e das sombras por parte da artista, pintado por Artemisia entre 1633 e 1635 cando xa se atopaba establecida en Nápoles  e que realizou por encargo do vicerrei de Nápoles para ser enviado ao Palacio do Bó Retiro de Madrid, pois formaba parte dunha serie de obras dedicada á vida de San Juan Bautista e que hoxe se conserva no Museo do Prado de Madrid. Unha vez máis xoga coa luz que ilumina ao pequeno, San Xoan Bautista, e ás tres mulleres que o coidan, mentres que o resto da composición permanece ás escuras. Esta foi a época de maior éxito de Artemisia, cando do seu taller saían decenas de obras e por fin superou todas as dificultades económicas do pasado.


Corisca e o sátiro. 1630-1635

 En 1638 viaxa a Inglaterra para axudar ao seu pai coa decoración do Salón de Baile da Casa das Delicias de Greenwich da raíña de Inglaterra. Rematada a obra e, malia a morte do seu pai quedou en Londres reclamada pola nobreza, para a que realizou importantes retratos. Tamén destes anos figura o seu famoso “Autorrerato como alegoría da pintura”, que foi unhas das obras favoritas do rei Carlos I de Inglaterra.


Minerva. 1635 

 En 1642 regresou a Nápoles, volvendo retomar o seu taller, realizando obras tan importantes como outra versión de “Susana e os vellos” e a “Madonna co rosario”. Sabese que en 1649 estaba de novo na cidade partenopea, pola correspondencia con Don Antonio Ruffo de Sicilia quen se converteu no seu mecenas e bo comitente durante o seu segundo período napolitano. A última carta coñecida ao seu mecenas data de 1650 e deixa claro que ela estaba aínda plenamente en activo.


Susana e os vellos. 1649



Madonna del rosario. 1651 

 Pensouse que Artemisia morrera en 1653. Evidencias recentes, con todo, amosan que aínda aceptaba encargos en 1654, aínda que dependía cada vez máis do seu asistente, Onofrio Palumbo. Por tanto, pode especularse que a súa morte tivo o seu orixe na devastadora praga que arrasou Nápoles en 1656 e virtualmente varreu a toda unha xeración de artistas napolitanos.
Cando faleceu enseguida o silencio se fixo sobre ela. Ningún dos biógrafos do século XVII ocupouse de ela (solo Baldinucci dedicoulle algunhas páxinas) e a súa obra foi atribuída a Caravaggio, ou ao seu pai.

 Hoxe apenas se recoñecen como súas non máis de cen pinturas, moitas de difícil acceso (como a Magdalena da Catedral de Sevilla) e outras en pobres condicións de conservación. Moitas das súas obras perdéronse nos depósitos de galerías e museos ou desapareceu en incendios de igrexas. Por outro lado, as súas pinturas atribuíronse a outros artistas e obras na confección das cales non participou, mentres que algunhas, moi a miúdo de calidade dubidosa, fóronlle atribuídas. Dúas obras desta última etapa da súa vida, son Santa Lucía e Santa Apolonia, realizadas entre 1642 e 1644, e atribuídas á artista por Nicola Spinosa e acompañadas por un certificado do 4 de xullo do ano 2014 con "certezza alla man della pittrice Artemisia Gentileschi". Paarece ser que formaban parella e representan, coa característica fórmula “a mezzo busto”, a dúas mártires dos primeiros séculos da era cristiá, tan habituais na pintura napolitana da primeira metade do século XVII. A historia destas novas vítimas debeu atraer especialmente a Artemisia Gentileschi, unha das poquísimas mulleres pintoras do século XVII, cuxa singular personalidade estivo sen dúbida marcada pola violación sufrida na súa mocidade, da que se conserva numerosa documentación. Desde o punto de vista estilístico pódense comparar coa “Clio”, musa da historia, conservada na Fondazione Cassa dei Risparmio de Pisa (Palazzo d´Arte e Cultura) e a súa “Minerva” da Galería dos Uffizi, Florencia. A forma en que trata a coroa de flores de Santa Lucia aseméllase ás que rodean a unha santa mártir na colección Zeri de Mentone e o magnífico reflexo grisáceo con que trata as carnaciones de ambas as santas, moi característico desta artista.


Santa Lucía.1642 


Santa Apolonia.1642