HISTORIA DA ARTE.CULTURA MEGALÍTICA

 A cultura megalítica nace no III milenio a.C., no marco do NEOLÍTICO e perdura ata a Idade de Bronce. Caracterízase polos seus monumentos megalíticos (grandes pedras),o emprego do cobre e a expansión da cerámica. Da lugar aos primeiros vestixios da arquitectura occidental: MENHIR ou monolito, pedra erecta, ás veces de gran tamaño; ao círculo de pedra formado por grandes monolitos ou CRÓMLECH; o alienamento de monolitos e o DOLMEN.

 

1. CRÓMLECH DE STONEHENGE

 

 

Círculo das "pedras penduradas", que refírese os dinteis das pedras (Stonehenge en saxón) presenta a evolución dun espazo sagrado durante milenios, como resultado de varias fases constructivas.

Stonehenge é un monumento megalítico tipo crómlech, ademais doutros elementos como foxos, fosos e  montículos, construído entre o final do Neolítico e principios da Idade do Bronce, situado preto de Amesbury, no condado de Wiltshire, Inglaterra, a uns quince quilómetros ao norte de Salisbury. @s arqueólog@s consideran como probables as datas de construción das distintas fases e utilización entre o 3100 a. C. e o 2000 a. C. O foso e montículos circulares, os que constitúen a primeira fase do monumento, datáronse nuns 5100 anos atrás. A datación por radiocarbono suxire que a primeira pedra azul foi erixida entre o 2400 e o 2200 a. C.,​ aínda que non se descarta que houbese asentamentos ou uso da zona anteriores ao 3100 a. C.

A maior parte dos menhires alcanzan 4,2 m de altura e pesan entre 40 e 50 t. Descoñécese o seu significado, aínda que se lle relaciona co CULTO AO SOL, xa que o seu eixe principal está orientado de xeito que coincide co punto no que sale o sol o primeira día do solsticio de verán, polo que podería ser un centro de reunión tribal; un centro de observación astronómica, ou una mostra da fe relixiosa vinculada ás crenzas da vida de ultratumba.

 Está formado por dous círculos de menhires, (o primeiro adintelado) e por una ferradura de datación posterior (Idade de Bronce). No centro temos una Pedra de altar.

 

2. ALINEAMENTO DE CARNAC

 

 

Localizada en Francia, é una avenida en liña recta de 1100 MENHIRES, cunha lonxitude de 1030 m, en once filas paralelas.

 

3.DOLMEN DE DOMBATE, NA CORUÑA

 

 

 O dolmen de Dombate é o monumento de época neolítica situado na parroquia de Borneiro, no municipio galego de Cabana de Bergantiños. Este dolmen catalógase como una tumba colectiva de corredor e é considerado como a "catedral do megalitismo" en Galicia.​ Preto dese emprazamento, áchanse outros monumentos coñecidos como arte parietal ou rupestre. Este túmulo estableceuse na primeira metade do IV milenio a. C., e a cámara a finais desa mesma época. Foi usado en diferentes épocas, entre o 3800 a. C. e o 2700 a. C., momento no que foi abandonado.
 Esta cámara funeraria, é o monumento máis frecuente en Europa, con máis de 50000 construcións deste tipo. Consiste nun armazón de grandes bloques de pedra que forman unha cámara funeraria, e no  seu orixen estaba completamente cuberto de terra, coma un túmulo ou montículo.
O dolmen consiste nunha cámara poligonal ancha formada por sete ortóstatos (bloque ou laxa vertical, adornada ou non, que forma a fiada inferior dun muro. Nun dolmen neolítico, os ortostatos forman parcial ou totalmente as paredes do monumento funerario megalítico e soportan as laxas da cobertera), un dos cales mide 4,64 x 3 m, e un corredor de tres tramos, ben diferenciado en planta e en sección. A entrada estaba pechada cunha laxa vertical cuberta de pedras. Entre algúns ortóstatos (ou ortostatos) colocábanse laxas alongadas polo exterior, para así contribuír a pechar o oco. As fosas nas que se sustentaban esas grandes pedras, alcanzaban profundidades de 140 centímetros na cámara e 70 cm no corredor.
Interesa sinalar que no segmento inicial do corredor do túmulo máis recente, atopáronse 20 pequenos ídolos, e que os ortóstatos da correspondente cámara conteñen petróglifos.
 Ademais, todas as laxas, tanto na cámara como no corredor, contan con pinturas. Estas distribúense en dous rexistros horizontais separados por unha franxa avermellada de puntos vermellos e negros, sendo o conxunto unha composición na que prima a  xeometricidade ( zigzagues, franxas verticais e oblicuas, ondulados, retículas). A cor vermella era obtida a partir de óxido de ferro e o negro a partir de carbón vexetal, posiblemente, aplicados sobre unha imprimación branca a partir dalgún tipo de graxa mesturada con caolín. Tamén se atopou unha fileira de ídolos, vinte en total,​ colocados de fronte ao corredor e no límite do túmulo, así como moi interesantes artefactos líticos e cerámicos.
En 2009 descubriuse que a cámara dispoñía dunha drenaxe que fai sospeitar que desde o comezo sufría de inundacións de auga.

Os estudos sobre o dolmen de Dombate, fan pensar que foi utilizado en catro diferentes momentos:
-Período 1: corresponde co da súa creación, a que se produciu entre o 3800 a. C. e o 3600 a. C. Durante a segunda metade do cuarto milenio e os dous primeiros terzos do terceiro só se construíron dolmens/dólmenes de corredor. -Período 2: c. 3000 a. C., oportunidade durante a cal se preparou e utilizou por primeira vez a área de acceso.
-Período 3: c. 2700 a. C., cando finalmente pechouse o corredor, comezando alí o uso ritual.
-Período 4: último período de utilización, posiblemente coincidente coa cultura do vaso campaniforme.
Posteriormente construíuse un poboado, xa na Idade do Bronce, xunto ao dolmen en desuso.

 

4.NAVETA DES TUDONS

 

 

  Pertence a cultura TALAYÓTICA en plena Idade de Bronce. O seu nome vén dado porque o seu deseño lembra a unha nave investida. Na súa construción non se empregou ningún tipo de cemento e son tan só pedras encaixadas.

  A Naveta Deas Tudons foi atopada e desenterrada a mediados do século pasado. Mide 13,6 metros de longa por 6,4 de ancha.

Durante as escavacións atopáronse corpos acompañados dos obxectos persoais con que foron enterrados, co que sabemos que nela realizaron enterros colectivos. .

A día de hoxe, o acceso ao interior da Naveta Deas Tudons está prohibido por motivos de seguridade.

 Referencias na rede:
https://es.wikipedia.org/wiki/Dolmen_de_Dombate
https://es.wikipedia.org/wiki/Megalitismo
 

 

HISTORIA DA ARTE.PREHISTORIA III

 

 

 

   BASTÓN PERFORADO DA COVA DO CASTELO en Cantabria

 

A arte mobiliar paleolítico utiliza para plasmar o imaxinario colectivo diversos soportes como plaquetas, cunchas, restos óseos ou hastas dos animais cazados que ademais proporcionaban unha vital achega de proteínas e peles para protexerse do frío. É posible que ese mesmo universo reflectirase tamén en materiais perecedoiros como madeira ou peles que desgraciadamente non chegaron ata nós por motivos de conservación.

Unha desas pezas talladas en hasta de cérvido é O bastón perforado da Cova do Castelo (Cantabria), localizado no nivel 6 do seu potente estratigrafia datado durante o Magdaleniense, e pertence ao denominado estilo IV (13.500 a 8.500 BP), unha fase onde se detalla cada animal, úsanse técnicas complexas para expresar volumes e movemento ademais de realidade nalgunhas escenas, alcánzase o culmen de realismo e naturalismo.  O bastón constitúe un exemplo de obra de arte mobiliar.

 Na zona franco-cantábrica hai moitos soportes en hasta de cérvido, como o da imaxe, cos que se elaboraron as armas e utensilios de uso doméstico. Existe unha relación evidente entre as obras de arte rupestre e arte mobiliar, polo menos de estilo, aínda que iso non significa que suxiran o mesmo.

Pódese contemplar no Museo de Belas Artes de Cantabria.

 Características:

- Represéntase un exemplar de cervo macho con especial atención nos detalles como o espectacular hastado.

-Para o perfilado do contorno empregaron a técnica de gravado profundo, bastante groseiro, mentres que para os demais detalles da anatomía o trazo é moito máis sutil, menos profundo e fino.

- O minucioso traballo do ser humano do Paleolítico pode observarse en primeiro lugar na adaptación da figura ao soporte curvo do hasta, así como na plasmación de detalles como os ollos, a boca, a papada, as orellas, os cuartos traseiros.

Como adoita ocorrer nas pezas arqueolóxicas, non hai nada cientificamente demostrado, a análise das pegadas de microdesgaste axúdannos nas interpretacións máis utilitarias, pois con toda seguridade tanto os bastóns perforados como calquera outro obxecto do paleolítico, tiveron que servir a varias funcións.
Nos seus inicios, a arqueoloxía propuxo primeiro, para explicar a función destes bastóns, que se trataba de bastóns de mando. Así pois, concibiullos primeiro como un símbolo de poder ou status social. Esta interpretación foi abandonada hai tempo, e de feito, outro arqueólogo francés, André Leroi- Gourhan, burlouse amistosamente dun colega seu á mantenta do termo «bastón de mando», evocando a imaxe de «un ancián xeral... dirixindo un asalto contra un mamut».​ Houbo con todo outras interpretacións posibles sobre o uso ao que estaban destinados estes obxectos furados. Dependendo das hipóteses propostas pol@s investigador@s, o bastón perforado da prehistoria podería ser:
- Un enderezador de frechas, azagayas, dardos, lanzas ou venablos, cuxos eixos se aliñaban ao pasar a través do buraco.
- Un propulsor.
- Un símbolo de fertilidade, co mango longo como símbolo fálico e o buraco como representación da vaxina.
-​ Algún tipo de suxeición para a vestimenta.
-​ Un calendario utilizado por parteras.
-​ Unha ferramenta para alisar e dar forma ás correas de coiro.
-​ Un mango de rueca  xiratoria no caso dos bastóns de buracos perpendiculares e unha empuñadura de freo para a práctica da caza con lazo e redes no caso dos bastóns con buracos oblicuos
 En conclusión, o bastón perforado da Cova do Castelo constitúe un perfecto exemplar da arte mobiliar paleolítico da fachada franco-cantábrica. Unha arte que segue sendo un enigma para os investigadores, ao descoñecer o verdadeiro significado destas manifestacións artísticas. En non poucas ocasións, os arqueólogos recorreron a estas obras para reconstruír as formas de vida dos homes do Paleolítico Superior, no fondo non son máis que hipótese, pero en calquera caso a arte paleolítico segue tendo un alto impacto en quen mira, ao permitirnos viaxar no tempo e imaxinarnos como eran, como vivían, que pensaban e como morrían os primeiros seres humanos anatomicamente modernos.

 

OUTROS BASTÓNS

 

  BASTÓN PERFORADO INCOMPLETO, BAIXORELEVO CON CABALO
  (LA MADELEINE, Francia)

 

  CATRO VISTAS DOUTRO BASTÓN DE LA MADELEINE

Referencias na web: 

http://lacienciadivulgativa.blogspot.com/2013/01/baston-perforadocon-ciervo-grabado-el.HTML
https://es.wikipedia.org/wiki/Bast%C3%B3n_perforado

HISTORIA DA ARTE. PREHISTORIA II

    PINTURAS RUPESTRES

    1. COVA DE CHAUVET

A cova de Chauvet​ ou cova de Chauvet-Pont-d'Arc é unha cova no departamento de Ardèche do sur de Francia que contén unhas das máis antigas pinturas rupestres coñecidas, así como outras manifestacións da vida do Paleolítico Superior. Atópase preto da comuna de Vallon-Pont-d' Arc nun cantil de calcaria sobre o antigo leito do río Ardèche. Descuberta en 1994, está considerada unha das máis significativas da arte prehistórico. A cova é tamén unha referencia para a calidade de conservación da arte rupestre. En 2014, a Unesco elixiu a cova de Chauvet como Patrimonio da Humanidade. A cova foi explorada por primeira vez o 18 de decembro de 1994 por un trío de espeleólogos: Éliette Brunel-Deschamps, Christian Hillaire e Jean- Marie Chauvet, de quen tomou o nome. Ademais das pinturas e outras probas de actividade humana tamén descubriron restos fosilizados, pegadas e marcas dunha variedade de animais, algúns dos cales extinguironse.

 A datación, tras as probas de Carbono  14, as situaron antes de Lascaux e Altamira.A cova parece ser ocupada polos seres humanos durante dous períodos distintos:  o Auriñaciense e o Gravetiense.​ A maior parte da obra de arte remóntase á máis antiga das dúas eras, o Auriñaciense (30000 a 32000 a.C.).

 

 Centos de pinturas de animais foron catalogadas, representando polo menos trece especies diferentes, incluídas as que de cando en cando, ou nunca, atopouse noutras pinturas da época glacial. En lugar de representar só os animais relacionados coa caza, que predominan na arte rupestre paleolítico, é dicir, cabalos, bisontes ou renos, as paredes da cova de Chauvet cóbrense con depredadores: leóns, panteras, osos, búfalos e hienas. Máis típica das covas con arte é a ausencia de pinturas de figuras humanas completas, aínda que existe unha posible figura de " Venus" parcial, que pode representar as pernas e os xenitais dunha muller. Tamén pode estar presente unha figura quimérica que parece ter a parte inferior do corpo dunha muller coa parte superior do corpo dun bisonte. Hai paneis de impresións e persoais de mans positivas en ocre vermello realizados por impresión directa. Símbolos abstractos, liñas e puntos, atópanse en toda a cova. Tamén hai dúas imaxes non identificables que teñen unha vaga forma de bolboreta. Esta combinación de temas levou aos expertos en arte e culturas prehistóricas a crer que puidesen ser pinturas de tipo ritual, chamánico ou máxico.

 Como características xerais salientar:

-Emprego dun sutil sombreado, trazo elegante e hábil uso da perspectiva.

-Escenas naturalistas.

-Dinamismo.

 
2.COVAS DE ALTAMIRA

 

Autor ou autoras: Homo Sapiens, primeir@ ser humán en enterrar aos seus mortos con axuar, desenvolveu a linguaxe e pinta nas covas.Cronoloxía: 13570-14710 a.C. según as probas de Carbono 14
Estilo : arte rupestre.
Técnica: pigmento e terras naturais sobre parede.
Figuras que miden entre 1,4 e 1,6 m.
Localización: Santillana del Mar, Cantabria.

 Descuberta por Marcelino de Sautuola en 1879, naturalista que investigaba o xacemento arqueolóxico  desta cova, conmocionando á historia da arte, pois daba una nova visión do home do paleolítico, configurándoo como suxeito de intelixencia complexa e artista.

 

 

As pinturas e gravados da cova pertencen aos períodos Magdaleniense e Solutrense principalmente e, algúns outros, ao Gravetiense​ e ao comezo do Auriñaciense, isto último segundo probas utilizando series de uranio. Desta forma pódese asegurar que a cova foi utilizada durante varios períodos, sumando 22000 anos de ocupación, desde fai uns 35600 ata fai 13000 anos, cando a entrada principal da cova quedou selada por un derrube, todos dentro do Paleolítico superior.

​ O estilo de gran parte das súas obras enmárcase na denominada «escola franco-cantábrica», caracterizada polo realismo das figuras representadas. Contén pinturas polícromas, gravados, pinturas negras, vermellas e ocres que representan animais, figuras antropomorfas, debuxos abstractos e non figurativos.

 

 

 Características xerais:

-Aparecen en distintas fases de rematado: algúns están suxeridos, outros están moi detallados.

-Contornos definidos por liñas negras e en ocasións no interior das figuras, xogan coa cor natural da parede, lavan e raspan para dar efecto de policromía e relevo.

-Cor, que emprega una reducida gama cromática (negro,bermello e ocre).

-Asemade de figuras de animais, tamén aparecen símbolos e signos, xeralmente xeométrico, de significado descoñecido.

-Emprego do naturalismo, aínda que se manter as proporciones realistas entre  as diferentes especies.

-Representación convencional, que se repite durante milenios: animais de perfil e cuernos e pezuñas de fronte; cabezas desproporcionadamente pequeñas.

-Apenas hai figuras humanas.

-Parece ter un sentido máxico.

 Para rematar, sinalar que algunhas figuras foron pintadasunhas sobre outras, de forma superposta, e ignórase canto tempo pasou entre as diversas execucións.

 

3. PINTURAS LEVANTINAS

 

   
   COVA DOS CABALOS, en VALLTORTA

 
Pertence ao estilo levantino, é posterior á paleolítica, e é un reflexo das preocupacións "relixiosas" e dos modos de vida duns homes e mulleres que empezaron a pintar nas paredes dos seus abrigos fai uns sete mil anos.

 É una pintura activa, viva e nerviosa. Aparece xeralmente en covachas ou abrigos rocosos ao aire libre, a plena luz do día e cíñese a técnica pictórica, abandonando o gravado. 

 A figura humana convírtese no seu centro de interese, dotando as súas escenas dun contido narrativo como: rituais de danza, loita, caza ou domesticación.

 

                      COVA DEL COGULL,LLEIDA
 

 Características:

-Figuras sempre acabadas e de tamaño reducido (entre 15 a 30 cm).

-Siluetas planas e sen volumen, perfiladas con trazos finos e recheas dúnha única cor (xeralmente ocres e bermellos).

-Plasmación de animais naturalista (cervos, cabras, touros) pero sen detallar órganos ou partes concretas como os ollos, por exemplo.

-Figura humana con tendencia á ESTILIZACIÓN.

-Intento de amosar o MOVEMENTO, conformado ás veces nas composicións por liñas de fuga oblícua.

 

    ESCENA DE CAZA

 MULLERES CON ADORNOS E CERVO PINTURA RUPESTRE, ESQUEMATICO LEVANTINO, CON REPRESENTACION DE FIGURAS FEMININAS E CERVO ESQUEMATICO, REALIZADO SOBRE BASTIDOR CON TERRAS E OXIDOS DE HIERRO NATURAIS. LOCALIZADO NOS ORGANOS (JAEN), MEDIDAS 50 X 30 CM

 Pintura rupestre ou arte parietal desenvolto sobre paredes e teitos das covas. Trátase dun antropomorfo de carácter esquemático de cor vermella escura formado por dous triángulos unidos polos vértices, presenta as mans alzadas con catro dedos en cada man. Do triángulo inferior, posiblemente a representación dunha saia, saen as pantorrillas e os pés con cinco dedos cada un. A cabeza é de gran tamaño, dela parten tres barritas a cada lado, un par de rodetes tocados con penachos. Este tipo de imaxes foron identificadas como mulleres, posiblemente ídolos oculados ou sacerdotisas con máscaras ou tocados na cabeza. A posición das mans mostra un carácter ritual e a súa vestimenta posiblemente estivese formado por roupas de carácter sacro.
Existen varias teorías que tratan de explicar o significado deste tipo de obras. Está comunmente admitido unha base relixiosa para todo a arte esquemático, produto, sen dúbida, dunha visión moi peculiar do mundo destes seres humanos de transición do Neolítico á Idade dos Metais. Hai quen se aventura na interpretación descritiva ata o punto de pensar que se trate dun ciclo pictográfico previo á escritura relacionada con fórmulas relixiosas. Unha das teorías, "A teoría dos medios de comunicación", ideada por Ucko e Rosenfeld, e completada por G. Sauvet, considera a arte prehistórica como un medio de comunicación de motivación variada: económica, social, relixiosa e simbólica de maneira que o contexto condiciona a elaboración da arte. A achega de Balbín e Alcolea, volve reconsiderar esta interpretación, pola cal a arte se converte nun medio expresivo-comunicativo debido a múltiples causas.
 O estilo ao que pertence é arte esquemático, consistente en realizacións pictóricas plasmadas sobre covachas e cuxo contido temático é a figura humana e animal, sempre estilizada, ata límites que impiden o seu recoñecemento. Expándese por toda a Península Ibérica preferindo o Sueste, conca do Guadalquivir e Guadiana, Cataluña, Levante e Tajo. A súa cronoloxía é moi difícil de establecer, pois apenas existe relación física con elementos materiais. Na actualidade entroncaría coas últimas manifestacións levantinas datadas no Neolítico, continuaría ao longo do Bronce antigo e medio ata o final, cando os indoeuropeos entraron na Península Ibérica.

4. LAXCAUX

 Cabalo da Cova de Lascaux, en Dordoña (Francia). Trátase dunha mostra de pintura rupestre ou arte parietal desenvolto sobre paredes e teitos das covas durante o Paleolítico Superior.
Pertence á escola de pintura franco-cantábrica, e en concreto ao estilo III, comprendido entre o 18.000-13.500  a.C. durante o desenvolvemento do Solutrense superior e final e inicios do Magdaleniense. Durante este estilo os esquemas dos animais son estáticos pero con grandes detalles anatómicos diferenciados, en xeral animais de pescozos longos e corpos grosos, que presentan un ventre marcado e prominente.
Características:
-O debuxo do cabalo presenta un contorno negro, parte do interior da figura está coloreada con ocre, a crin, o morro e as pezuñas fan máis uso da cor negra no seu interior. Na arte paleolítica máis da metade das figuras de arte rupestre son grandes bovinos como bisontes e uros, séguenlle en importancia os cabalos, cervos e cabras monteses.
- As súas dimensións adoitan ser inferiores ás do animal en realidade, aínda que hai excepcións, é moi habitual que se aproveiten volumes e accidentes da roca para suxerir formas dos corpos.
-Estes animais eran xeralmente dos que se alimentaban os cazadores.
-Xunto á figura aparece o que puidese ser unha frecha ou lanza que alcanza ao animal no seu parte traseira, outras dúas imaxes de arpóns ou quizá herbas en ocre acompáñanlle nos flancos, na parte superior atopamos un signo en ocre escuro e á dereita un tectiforme en cor negra. Estes signos son abundantes na arte rupestre, forman temas non realistas obedecendo a concretos estereotipos con valor simbólico ou máxico.
- En xeral os temas non se dispoñían ao azar senón que obedecían a un esquema reiterado no transcurso do tempo. Unha combinación habitual yuxtapone figuras de bisontes e de cabalos.
-A bicromía, combinando ocre e negro, era moi habitual. A pintura aplicábase en seco con aquelas cores como lapis, en pasta ou líquido con algún aglutinante mesturado coa cor en po soprando daquela a pintura a través dun tubo, tamén se cre que con pincel, outra técnica é o taponado consistente nun anaco de pel ou brión co que se estendería a pintura.

 O Cabalo da Cova de Lascaux constitúe un perfecto exemplar da arte parietal paleolítico da fachada franco-cantábrica. Unha arte que segue sendo un enigma para @s investigador@s, ao descoñecer o verdadeiro significado destas manifestacións artísticas. En non poucas ocasións, os arqueólogos recorreron a estas obras para reconstruír as formas de vida dos homes do Paleolítico Superior, no fondo non son máis que hipótese, pero en calquera caso a arte paleolítico segue tendo un alto impacto para quen mira, ao permitirnos viaxar no tempo e imaxinarnos como eran, como vivían, que pensaban e como morrían os primeiros seres humanos anatomicamente modernos.

OUTRAS OBRAS DE LASCAUX

Referencias na rede:
 https://es.wikipedia.org/wiki/Barranco_de_la_Valltorta
 https://es.wikipedia.org/wiki/Cueva_de_Lascaux
https://es.wikipedia.org/wiki/Pintura_rupestre
 

 

HISTORIA DA ARTE.PREHISTORIA I

 

VENUS DE WILLENDORF

 

 A Venus de Willendorf é unha estatua dun tamaño diminuto que se sitúa no Museo de Historia Natural de Viena ( Naturhistorisches Museum) en Austria. Atópase nun bo estado de conservación.

 É un dos primeiros exemplos de arte mobiliar, datada entre o 30000-2500 a.C. A arte mobiliar, consiste en figuras ou obxectos (colares, pendentes, arpóns, anzois, cóitelos, ou bastóns) tallados en marfil, asta, oso, pedra ou modelado tosco en arxila.

 Descoñécese o autor, pero foi achada nunha escavación paleolítica preto de Krems, Baixa Austria, en 1908 polo arqueólogo Josef Szombathy. A figura desta muller espida foi esculpida en pedra calcaria monolítica, que non é local na rexión, e pintada en ocre bermello.

Esta ''figura'' de 11,1 centímetros de alto parece ser unha representación convencional, non realista, xa que o seu abdome, vulva, nádegas e mamas son extremadamente voluminosos (esteatopixia), polo que moitos estudos deduciron unha forte relación co concepto da fertilidade. 

 Salientable a súa esquematización e as formas esaxeradas.

 É a máis antigua do medio centenar  de figura descubertas en zonas diferentes, e foron chamadas "venus" polo interese en salientar os seus atributos sexuais. A semellanza entre estas figuras parece revelar a existencia dunha linguaxe convencional na súa representación, e polo tanto, a existencia dunha estrutura social.

 

As características xerais son:

-Escultura en bulto redondo e naturalista.

-Sen rostro e cunha decoración de tipo xeométrico no cabelo.

-Ventre abultado e senos prominentes.

-O sexo, aparece moi diferenciado.

-Pés pequenos o sen eles (parece que poderían servir para ser chantadas).

-Caderas voluminosas.

-De tamaño moi pequeno.

 

 As Venus esteatopigias son, sen dúbida, as obras de arte moble do paleolítico máis populares. O termo foi aplicado por primeira vez polo marqués de Vibraye en 1864, e mantense debido a comparacións etnográficas con comunidades actuais primitivas como os hotentotes, en cuxas sociedades hai mulleres que cumulan graxa de maneira voluntaria. O seu repartición xeográfica esténdese por Francia e Italia, Europa central e oriental, ao longo de todo o paleolítico superior pero alcanzando un gran desenvolvemento no período Gravetiense, é curioso, pero na Península Ibérica non hai Venus. Tradicionalmente agrúpanse en tres paquetes (occidentais, orientais ou rusas e siberianas), en función das súas morfoloxías e repartición xeográfica.

Polo xeral foron achadas en lugares de habitación.

 Un dos principais erros ao redor da interpretación destas Venus é metelas todas nun mesmo saco, cando entre elas saltan á vista as diferenzas existentes.Si debemos sinalar a apreciación que fixese Engels no seu día, as Venus poñen en evidencia a importancia que se daba á muller na sociedade do paleolítico, partindo de aquí deféndese que os clans do paleolítico fosen matriarcales, hipótese que xorde da supremacía de imaxes femininas sobre as masculinas no imaxinario paleolítico. Lamentablemente, non é demostrable. Por iso, na interpretación destas "Venus" atopamos un pouco de todo: retratos, deusas nai, santuarios femininos, exvotos de fecundidade, sacerdotisas, recordatorios, pezas de acordos ou intercambios,ou funcións pedagóxicas co descubrimento do corpo feminino.

 

OUTRAS "VENUS"

 

 

 

VENUS DE LESPUGNE

                                                         VENUS DE BRASSEMPOUY

 

VENUS DE LAUSSEL

Referencias na web:

http://venuspaleolitica.blogspot.com/2009/05/descripcion-de-la-venus-paleolitica.HTML

 

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. BÁRBARA LONGHI

Autorretrato como Santa Catalina de Alexandría

 Bárbara Longhi, nace no mesmo ano que Lavinia Fontana, no ano 1552 en Rávena, filla dun pintor Luca Longhi, de estilo de provincias e conservador, aprende o oficio xunto co seu irmán Francesco no obradoiro do seu pai, aínda que ela, por ser muller e atoparse a súa familia na relixiosidade da Contrareforma, tivo menos posibilidades co seu irmá para aprender. Parece ser que Bárbara axudaba ao seu pai a pintar os grandes retablos e copiaba tamén algún dos seus traballos, pool que as súas obras teñen unha grande semellanza coas do seu pai e os seus contemporáneos boloñeses e florentinos.

Virxe lendo co neno Xesús. 1680-1685

Autorretrato. 1589

Virxe co Neno coroando a  una relixiosa.1590

Coñecida tan so na área restrinxida de Rávena, a meirande parte das súas representacións son pinturas relixiosas, Madonnas en particular, das que se coñecen 12 traballos e entre os que destaca a “Virxe co Neno e San Xoan Bautista”, aínda que realizou tamén un fermoso autorretrato e dúas obras máis. Porén, foi Vasari quen a citó na súa listaxe de artistas da época destacando nela “ a pureza da liña e a suave brillo da cor”, polo que suponemos que foi unha artista recoñecida no seu círculo artístico.

Muller con unicornio. 1595

A Virxe e o Neno. 1590-1595

Virxe co Neno no trono.

 Nos  seus primeiros traballos a artista utiliza unha paleta de cores restrinxida e unha composición sinxela, na que a liña destaca sobre o modelado das figuras, para a partir do ano 1590, empregar cores máis brillantes en figuras que adquiren unha máis grande monumentalidade, e nos que emprega cortinas ao fondo das figuras que cubren parcialmente a paisaxe e o ceo.

 Emprega tamén a técnica do sfumato e a composición piramidal, moi típica do renacemento italiano.

 A partir do cambio de século desaparecen das súas obras os escenarios arquitectónicos e as figuras xa non aparecen completas, polo que a composición simplifícase en imaxes devotas que concentra a atención de quen mira nunha relación máis íntima co cadro.

Entre as súas obras poderiamos destacar a representación de Santa Catalina de Alexandría, virxe, mártir e patrona dos filósofos, estudantes e predicadores, pintada para o Mosterio de Classe de Ravena, que  parece ser  un autorretrato da artista.

Madonna co Neno.

Virxe co Neno e San Xoán Bautista.

Santa Cecilia

 Na obra, “A Virxe e o Neno Xesús coroando a unha relixiosa" (1590-95, Museo de Louvre) amosa ao neno que dirixe a mirada a quen mira, sostindo unha coroa sobre a monxa e sostido con delicadeza pola súa nai,  representados en tons cálidos sobre o fondo escuro, que implica unha cálida relación entre o cadro e quen o mira.

 Barbara Longhi morre en 1638.

Sagrada Familia con Santa mártir

 Páxinas na rede sobre a artista:

http://mujerespintoras.blogspot.com.es/2007/12/barbara-longhi-1552-1638.html

http://www.mujeresenlahistoria.com/2011/11/el-arte-de-la-contrarreforma-barbara.html

http://art-now-and-then.blogspot.com.es/2014/12/barbara-longhi.html

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ARTEMISIA GENTILLESCHI (PARTE VI)

Alegoría de la retórica. 1650

 Foron as feministas quenes chamaron a atención sobre a súa figura  debido á primeira monografía que lle dedicou en 1989 Mary D. Garrard, que contribuíu a fomentar o coñecemento e a revalorización da súa obra e a consolidar a súa condición de icona de artista importante no seu tempo, unha muller pintora que actuaba como tal, cobraba as súas obras e viviu sempre da pintura.  

 Como características fundamentais sinalaríanse na obra da Gentilleschi:

-As súas obras son representadas a xeito de reflexo da súa propia expresividade.

- Toma do seu pai, Orazio, o límpido rigor do debuxo, e lle inxertou unha forte acentuación dramática, tomada das obras de Caravaggio, cargada de efectos teatrais, elemento estilístico que contribuíu á difusión do caravaggismo en Nápoles, cidade á que se trasladou en 1630.

Lot e as súas fillas. 1635-1640

 -É importante salientar o feito de que o éxito de Artemisia foi tan grande, que os seus temas coma o de Betsabé e David, tiveron distintas versións, quen estuda as súas obras, como o caso da investigadora Jane Fortune, Fundadora e Presidenta do Comité de Florencia do Museo Nacional das Mulleres nas Artes, rastrexou unha peza de Artemisia desta temática nas áreas de almacenamento do Palacio Pitti buscando obras de mulleres artistas e atopou unha obra que se atopaba en mal estado, pero que tras a súa restauración, permite observar os rasgos estilísticos da Gentilleschi. Se na obra que se atopa no Museo de Ohio, xunto coa que está en Postdam trata o tema dun xeito singular, a que restaurouse do Palacio Pitti, pode incluso relacionarse con outra obra da artista "Susana e os vellos". A versión PITTI está documentada como colgada no apartamento do Gran Duque no Palacio Pitti en 1662.  O David e Betsabé probablemente foi pintado para Ferdinand II de Medici ao redor de 1635 mentres que Artemisia Gentileschi estaba a traballar en Nápoles. Estaba familiarizado co seu traballo porque traballara para a corte Medici de Cosimo II durante os seus anos de residencia en Florencia desde 1613 ata 1620.
De feito, o ESTILO da pintura é unha mestura interesante do seu posterior estilo napolitano e as obras de mocidade. Isto é particularmente evidente na suave carne da figura espida, e da actitude moi especificamente referencial de Bathsheba, que lembra a de Susanna na primeira e datada obra de Artemisia,  "Susanna e os Anciáns" de 1610. A posición das mans de Betsabé, que supostamente axusta o seu cabelo, é demasiado artificial para non ser referencial, pero a pose se atenúa para ser moito menos dramática. Mentres as mans de Susanna protestan desesperadamente contra a mirada ilícita dos Anciáns á súa esquerda, as mans de Bathsheba non están dirixidas ao intruso que está na logia á súa dereita (o rei David), senón que serven para crear unha interesante torsión do corpo. De feito, como di a directora da Galería Palatina Serena Padovani, "a linguaxe clásica que Artemisia elabora aquí é bastante distante da forza teatral da súa fase florentina temperá, aínda que a figura alongada de Betsabé é similar á Alegoría de Inclinación que pintou na Casa Buonarroti en 1615".

Betsabé e David.1640. Museo de Ohio

Betsabé e David. 1635. Palacio Pitti. Florencia

- A análise da súa pintura subliña, de modo exemplar, o que significa saber «de pintura, e de cor e de empaste»: evocando as cores fortes da paleta de Artemisia, a luminiscencia de seda dos vestidos (con ese amarelo inconfundible da autora), a atención perfeccionista pola realidade das xoias e das armas.

Cleopatra. 1639-1640

-Tenebrista non exenta dun certo Naturalismo, para achegar a imaxe ao espectador  practicando unha arte non idealizada, que non oculta os defectos dos personaxes, escollendo a estes de entre os habitantes da cidade, con rostros curtidos, engurrados.

-O tenebrismo en Artemisia débese ao manexo virtuoso do claroscuro, técnica que xa se coñecía pero que se usaba con gran mesura. Acentúa os contrastes entre zonas iluminadas e zonas en sombra; hai fondos neutros que se perden na escuridade, onde non se intúe ningún espazo, ningún personaxe máis. E en contraste, realza violentamente rostros, mans, teas, con focos de luz laterais e diagonais, que inciden sobre as superficies aplanando o seu volume e creando un ritmo interno da composición baseada no xogo lumínico. Este xogo produce un efecto espectacular e foi unha das claves do éxito do Tenebrismo e da escola de Caravaggio. Á vez, gustou de utilizar unhas entoacións cromáticas e lumínicas dunha forma que os caravaggistas non souberan traballar ata entón. Isto converteuna en protagonista de primeira fila na metamorfose da pintura napolitana ao longo da década de 1630, na que partindo do máis estrito naturalismo chegábase ao aprecio dos valores atmosféricos e cromáticos do neovenecianismo.

Xesús e a samaritana.1637

-Os temas, maioritariamente relixiosos e tamén sobre mulleres da biblia e da historia, eluden normalmente a paisaxe. Aínda que se coñecen poucos sábese tamén que realiza diversos retratos.

Retrato do cavaleiro Antonio de Ville. 1627.

-Soubo interpretar dunha forma persoal e con gran calidade algúns dos temas barrocos máis significativos. A pesar dun innegable sentido dramático, os seus cadros teñen unha naturalidade e un dinamismo pouco frecuentes.

-Condenada como todas ás mulleres da súa época a pintar só nus femininos, (o masculino estáballes vedado) será o coñecemento do seu propio corpo o que lle levará a realizar corpos femininos nús. Artemisia, pinta cunha luz fortemente contrastada coa sombra, e será nos corpos espidos onde alcanza os seus máximos logros,  corpos nos que a sensualidade non chega a esconder, non obstante, unha profunda e constante melancolía de vivir.

Magdalena desvanecida. 1653

Máis información de Artemisia na rede, da que parte dela aparece neste artigo sobre a artista.

http://chrismielost.blogspot.com.es/2013/07/mujeres-en-la-historia-artemisia_31.html

https://www.guioteca.com/mitos-y-enigmas/artemisia-gentileschi-la-pintora-que-sufrio-una-violacion-y-la-transformo-en-arte/ 

http://www.artemisia-gentileschi.com/

http://www.farodiroma.it/2017/02/14/a-proposito-de-artemisia-gentileschi/ 

http://www.widewalls.ch/artemisia-gentileschi-facts-fiction-feminist-inspiration/ 

http://www.artnet.com/artists/artemisia-gentileschi/past-auction-results 

http://tmlarts.com/artemisia-gentileschi/ http://bajoelsignodelibra.blogspot.com.es/2014/04/artemisia-gentileschi-la-voluntad-de-ser.html

http://www.1fmediaproject.net/2011/10/05/artemisia-gentileschi-storia-di-una-passione-palazzo-reale-milan/

http://www.artribune.com/arti-visive/arte-moderna/2017/01/mostra-artemisia-gentileschi-palazzo-braschi-roma/

https://sites.google.com/site/lamujerenelarte/Home/barroco-sxvii-xviii/artemisia-gentilleschi http://gigantesquedesaparecen.blogspot.com.es/2012/11/artemisia-gentileschi-aprendio-pintar.html http://www.viajeuniversal.com/italia/italia/blogitalianavidad2.htm

ARTEMISIA E AS MULLERES FORTES DA HISTORIA on PhotoPeach <iframe width="445" height="296" src="https://photopeach.com/embed/168qbo0" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>