BLOG DA PROFESORA E ARTISTA PLÁSTICA PAULA MARIÑO


domingo, 7 de julio de 2019

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ARTEMISIA GENTILLESCHI (PARTE II)


Simon Vouet. Retrato de Artemisia, 1623

  COMEZOS ROMANOS

 Filla do pintor barroco Orazio Gentilleschi, con quen se educou artisticamente e do que se mostra debedora, sobre todo nas súas primeiras obras, naceu en Roma en 1593 e pronto comezou a aprender a práctica e a teoría da arte.

Virxe co neno. 1609


Muller tocando o laud. 1609-1612

 En 1610 asinou a súa primeira obra mestra, Susana e os vellos, obra de asunto bíblico que escondía unha historia un tanto erótica, que a pintora trata dun xeito distinto á habitual, que era mostrar a moza bañándose nua ignorante de que dous anciáns libidinosos a contemplan. Artemisia en cambio, a pinta no momento de descubrir que a contemplan, tratando de taparse cara e peito, nun xesto de vergoña e pudor, é dicir, dunha forma que a crítica  interpreta como "empatía feminina", e separada por un muro dos vellos, o que comporta un afastamento non só físico senón tamén psíquico.



Susana e os vellos. 1610



 Tras unha violación que a deixou marcada para sempre (foi violada por outro pintor, Agostino Tassi, e no xuízo contra o mesmo, longo e público, chegoulla a someter a un tipo de tortura coñecida como "a da empulgadera"), contraeu matrimonio por conveniencia cun amigo da familia para salvar a súa honra,  feito que permitiulle independendizarse do seu pai e poder desenvolver o seu persoal xeito de entender a pintura. Do xuicio, restan un dos poucos textos (actas) que conservanse da artista.
 A súa especialidade foron os grandes cadros de temas bíblicos ou históricos, con heroinas dos textos sagrados e do pasado histórico, mulleres case sempre violentas, guerreiras, loitadoras, fortes, que non dubidaban en matar ou en morrer, aínda que tamén pinta retratos e cadros relixiosos entre eles varias Madonnas.


Madonna co neno. 1610


Danae. 1612

 No seu estilo violento e dramaticamente barroco detéctase a influencia de Caravaggio, nos seus impactantes composicións, as súas intensas cores e o seu grande realismo que o fai rozar ata o desagradable. Son mulleres como Judith, Lucrecia ou Cleopatra que loitan soas nun  mundo de homes.


Judith e Holofernes. 1612



ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ARTEMISIA GENTILLESCHI (PARTE I)


Retrato de Artemisia, artista descoñecido. Ca 1614

 A historia da arte negou ás mulleres, a muller non é nada, é un ente valeiro, xa que logo, os datos persoais son os que definen as súas biografías. Se tomamos como exemplo a Frida, Sofonisba ou Artemisia, a súa historia estivo escrita sempre en relación aos homes  que as acompañaron, como se elas non posuíran por si mesmas valores artísticos, sen necesidade de asociala a un home. Presentan asímesmo  estereotipos sobre a condición feminina e a súa problemática, como se os homes artistas non tiveran rasgos persoais ou experiencias vitais que afectaran a súa actividade ou axudaran a salientala. De feito, na historiografia escrita por homes durante varios séculos, as mulleres artistas existen, como se estiveran dotadas milagrosamente de cualidades especais e non serven como modelo para o resto das mulleres.

 Artemisia é, a pesar do escurecemento ao que estivo sometida durante séculos,  unha das creadoras mais importantes do Barroco, aínda que os seus comezos como pintora non foron moi diferentes aos das outras mulleres da época. Confinada no fogar, foi formada polo seu pai como a maior parte das mulleres artistas, sendo a única dos fillos de Orazio en seguir os seus pasos, dende moi nova, limpando os seus pinceis ou facendo mesturas das cores. A súa aprendizaxe no obradoiro, na que primaba a educación artística, xa que ela non aprendeu a ler nin escribir ata os dezaoito anos, permítiulle acadar unha formación que a situará posteriormente entre os artistas máis afamados da súa época.


Orazio Getilleschi. David e Goliat.1607



 Foi unha pintora recoñecida polos seus contemporáneos, e ela mesma considérase artista. A ambición de Artemisia,  non era parecerse aos pintores, senón ser un deles. Crítica coa súa propia obra, resístese ante as esixencias dos compradores, mentres independente e autosuficente -hai varias cartas delas nas que defendea súa  posición de cabeza de familia-, consegue expresar a súa propia visión da vida, a partir dunha proposta persoal, pois ela, pensa sempre en termos pictóricos.

 Aínda así, a súa figura coñecerase debido a un feito alleo á pintura, como son a violación e xuizo posterior, que marcan a a súa vida e a súa obra, aparecendo na historia da arte como unha muller lixeira e libertina, mais que como a poderosa artista que  foi. Esta condición de libertinaxe, reflicte a súa condición de independecia, incluso sexual, nunha sociedade machista, pero que define unha personalidade forte e independente, de muller que sabe o que quere no camino da vida e da arte. Xulgada para desacreditala como  femia e como artista -pode que o primeiro sexa un pretexto para restarlle importancia a súa pintura- será a sua imaxe de femme fatale a que pase a posteridade ata que nos anos noventa a crítica feminista reivindica a súa figura.



Judth decapitando a Holofernes.1620-1621

 Artemisia é unha das primeiras mulleres na historia da arte cun interese incuestionable, e a súa obra é un reto sobre a educación e o comportamento que as prescricións humanistas facían das mulleres artistas de época, pero  o que fai que sexa tan salientable na actualidade, ademáis de pola boa factura das súas obras e pola relación entre arte e vida que  se rescata da súa pintura, é a innovación encanto ao tratamento dos temas e o papel da muller na iconografía dos seus cadros. Como Elisabetta Sirani importante artista boloñesa e contemporánea, participa do interese polo tema da muller heroica, cinguida aos requisitos do drama barroco e afastadas dos ideas máis pasivos sobre a feminidade que aparecen a partir do Renacemento. O recoñecemento da súa propia feminidade e a traxedia que viviu refíctense en varias obras e mantéñense durante toda súa vida, nunha  serie de pinturas nas que a muller aparece como vítima dunha sociade inxusta. Non é menos importante o feito da representación das mulleres como musas de diferentes actividades artísticas o das súas heroínas, Judit, Esther ou Cleopatra, mulleres fortes e independentes na historia da iconografía do barroco, pero ás que Artemisia da un tratamento especial, salientando a súa carraxe e a súa independencia.


Morte de Cleopatra. 1621


Lucrecia. 1623


A morte de Cleopatra. 1629


jueves, 18 de abril de 2019

"NO MUSEO POLA CARA" MOSTRA NO GAIAS, SANTIAGO DE COMPOSTELA

O pasado día 8 de maio o alumnado de 4º da ESO do IES "O Castro", participou xunto con catro institutos galegos nun obradoiro de fotografía con Tamara de la Fuente.  O traballo do alumnado consistía en facer retratos entre eles con filtros e cartóns que  facilitoulle a profesora para sacar, en distintos escenarios posibles, dentro e fora do museo as súas instantáneas co seu móvil. Tamara ensinounes a traballar tamén coa súa cámara para traballar encadres e outras posibilidades de escenarios.
 Como proposta final o alumnado debía entregar dúas fotografías realizadas no seu entorno: un autorretrato e a fotografía dunha persoa maior.
 
 Déixovos aquí algunas fotos do alumnado traballando no museo.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ELISABETTA SIRANI (PARTE II)



Alegoría da Pintura.

 Esta nova Alegoría da Pintura, pois a artista xa fixera varios autorretratos,dous deles como alegoría, a vincula ao mesmo tema de Artemisia Gentilleschi, e reflicte o xeito en que moitas destas mulleres artistas defenderon o seu  traballo e a súa posición como mulleres artistas na sociedade do momento, que no caso da Sirani está moi claro, pois como curiosidade temos que sinalar que tamén autorretratouse como santa.



Autorretrato como santa.1658


Autorretrato pintando. 1660


 Mais quizaís un dos rasgos máis salientables desta artista barroca, é que a Sirani, presenta similitude nos temas con outra gran artista do barroco, Artemisia Gentilleschi, en canto á representación de mulleres fortes da historia, ou a de santas, MUSAS e máis as alegorías. De feito a Sirani participa do interese das artistas barrocas polo tema da muller heróica, que transmite virtude, neste sentido pode equipararse á traxectoria de Artemisia, as dúas pintaron: varias Judith e Marías Magdalenas.


Judith coa cabeza de Holofernes.1659



Judith. 1662


Judith e Holofernes.1665.


Magdalena. 1660


Magdalena penitente. 1660


 María Magdalena

 Se Artemisia pintou tamén unha Santa Catalina, varias Cleopatras e Lucrecias, a Sirani, pintou unha Timoclea (1659) como desafiante heroína e unha Porcia. Esta Porcia, baseada nunha historia da Roma antiga, presenta a unha muller no momento de ferirse cunha daga para amosar que é virtuosa e digna de confianza, que a separa das demais mulleres. Esta diferencia está presente no cadro debido á composición: mentres outras mulleres ao fondo están falando e realizando labouras “femininas”, Porcia amosa a súa virtude cun acto individual de carraxe.


Timoclea. 1659


Porcia. 1664

 Estes temas (asemade da implicación persoal no tema das agresións sexuais no caso de Artemisia) forman parte dun “Corpus” que sirve para que observemos según Chadwick, “A relación entre a política cara ao público e o privado, a miudo con tintes sexuais”.

 De feito, as imaxes de mulleres heroínas, en relación coa moralidade da contrarreforma e en relación ao gusto polo drama barroco, sustitúen o ideal feminino do século anterior, maís pasivo e constrúen heroínas que trascenden a norma feminina amosándose capaces de conductas morais que atinxen neses tempos aos homes, e que lles era negada ás mulleres. Por iso, se distinguen das demais mulleres en canto a súa actuación na esfera pública, como no caso de Artemisia, ou no tema de Judith, que repiten entre outras Fede Galizia, pero con menos forza que Artemisia, pois seguen os convencionalismos do rerato refinado da muller e a mensaxe moral, ou a de a Sirani, tamén máis perto do refinamento boloñés.


Cleopatra.1662


Musa. 1662

 Finalmente sinalar que a Sirani creou unha  academia de pintoras en Bolonia en 1652, e ensinaba a rapazas que non eran fillas de artistas e as súas irmás, mentres que Artemisia obtén un papel como artista, novo ante o público cunha producción artística ininterrompida.


Ortensia Leoni como Santa Dorotea. 1661



Retrato de Beatrice Cenci. 1662

Máis información da artista na rede:


Outras obras da Sirani:
ELISABETTA SIRANI on PhotoPeach <iframe width="445" height="296" src="https://photopeach.com/embed/p4qg0a" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>

ARTISTAS ITALIANAS DOS SÉCULOS XVI E XVII. ELISABETTA SIRANI (PARTE I)


Autorretrato como alegoría da Pintura. 1658

 Elisabetta Sirani, é unha importante herdeira do esforzo das artistas do século XVI por achar un lugar no mundo masculino das artes, pois, filla de artista, acadou un temprano éxito, que rematou coa súa morte aos 27 anos. Pintora italiana do Barroco e unha das últimas representares da gran escola boloñesa do século XVII, e tamén foi unha das primeiras mulleres que alcanzou fama internacional, que só a truncou a súa prematura morte aos 27 anos de idade. 
 Naceu en Bolonia en 1638 e faleceu en agosto do 1665 igualmente en Bolonia, filla de Giovanni Andrea Sirani principal axudante de Guido Reni.  Como o resto das artistas da súa época, por ser muller non puido formarse na pintura adecuadamente, impedindo as normas o dereito da muller a acceder as academias, así que non a quedo outra que formarse no taller do seu pai.   Elisabetta iniciouse na pintura ao redor de 1650 co apoio do conde Carlo Cesar Malvasia, que posteriormente seria o seu biógrafo e o seu crítico, por certo moi influínte.
         Con 19 anos fíxose pintora profesional chegando a xestionar o taller da familia, unha das súas primeiras obras foi "San Xerónimo no deserto" que actualmente se exhibe na Pinacoteca Nazionale de Bolonia.


San Xerónimo no deserto. 1459 


Liberdade. 1657 


Sagrada familia. 1662


 Virxe co neno. 1663

 De feito, cando o seu pai quedou inválido, veuse obrigada a manter á súa familia coa súa arte, polo que tivo que traballar con singular rapidez sendo moi prolifera na creación de obras, sobre todo en pinturas relixiosas da Virxe co neno e a Sacra familia. Producíaas con incrible aceleración conseguindo moi bos acabados e pronto alcanzou renome en Europa coa súa obra, de forma que o seu taller era moi visitado por coleccionistas e curiosos chegados desde moi lonxe entre os que cabe destacar como cliente ao Gran Duque Cosme III de Médici.


A Xustiza, a Caridade e a Prudencia. 1664


Berenice en Exipto. 1664

 A súa morte repentina virou ao redor da controversia, pois unha criada foi acusada de habela envelenado aínda que despois saíu absolta no xuízo; pareceser que tras practicala a autopsia descubriron que tiña varias úlceras no estómago.
Igualmente hai que resaltar que aínda que a súa morte foi prematura deixou un legado bastante amplo en canto a cadros que foron douscentos e debuxos, con todo a xente experta  apunta que para esta produción de pinturas en tan pouco tempo tivo que ter axudantes, non esquezamos que as súas irmás Barbara e Anna María eran tamén pintoras e que tivo a mais de doce mulleres como discípulas, chegando todas a exercer profesionalmente.  Aínda así para acalar rumores sobre o tema, pois a súa rapidez non era aceptada, Elisabetta fixo demostracións públicas para probar a autenticidade das súas obras e que era ela as que as pintaba. Algo incríble, que dende logo ninguén pediu a outros artistas prolíficos.
 Na súa obra destaca a sutileza do seu estilo e a elegante pincelada. Nalgúns cadros, como o de Ana Maria Ramuzi, a retratada presenta gran concentración da pincelada, toques vermellos e azuis iluminan o esquema xeral do resto das cores, que realzan a figura frente ao fondo.


Retrato de Anna María Ranuzi como A Caridade. 1665


San Xoan de neno. 1665