Malia os esforzos realizados nos últimos
anos, a biografía de María Blanchard segue estando chea de lagoas. A
documentación inédita que se conserva de André Lhote, o seu amigo e protector,
e que custodia unha sobrina do pintor en París, axuda a descubrir aspectos ata
agora descoñecidos da vida desta artista, nacida en Santander en 1881. Naceu
cunha xiba e ata agora, a maioría dos seus biógrafos atribuían esta desgraza a
unha caída da súa nai estando embarazada, cousa incerta pois hoxe sabemos que a
cifoescoliosis que sufría foi causada por unha alteración cromosómica. Será a
súa enfermidade, a culpable de que apenas existan fotografías da artista.
"Tan amante da beleza, sufría coa súa deformidade ata un grado
impresionante", escribe a súa curmá Josefina da Serna, mentres que Ramón
Gómez da Serna, déixanos a súa mellor descrición: "Miuda, co seu pelo
castaño despeinado en flotantes Avós, coa súa mirada de nena, mirada susurrante
de paxaro con triste alegría". Aínda
que arroupada baixo o espírito romántico e emprendedor do seu pai, quen a
encarrilou polo camiño da pintura, padeceu unha infancia e adolescencia tristes
de quen se sabe irremediablemente condenada pola natureza, algunhas das súas
palabras reflicten a súa anguria: "non teño talento, o que fago fágoo só
moitísimo traballo" ou "cambiaría toda a miña obra... por un pouco de
beleza", reflicten a súa propia opinión sobre o seu físico e a súa obra.
Aínda así, María abandonou o pouco estimulante panorama artístico santanderino
e marchou a Madrid a formarse como pintora e serán as súas dotes para o debuxo
e a súa extraordinaria sensibilidade, as que a levan dende moi nova a plasmar a
través da plástica as súas propias obsesións: a enfermidade e a morte. Nese
sentido, Blanchard achégase ao universo de Frida Khalo, quen debido tamén a
problemas físicos enceta o seu traballo desde unha perspectiva moi persoal e
subxectiva.
PRIMEIRA
ETAPA: MADRID
Os seus primeiros pasos
comezan no ano 1903 en Madrid, no estudo de Emilio Sala, cuxa precisión no
debuxo e exuberancia na cor influirán nas súas primeiras composicións. En
Madrid, María segue sufrindo o rexeitamento dunha sociedade pechada, polo que
trala norte do seu pai toda a familia
decide trasladarse a Madrid, onde continúa os seus estudos no ano 1906 con
Fernando Álvarez de Sotomayor e empeza a expoñer en Belas Artes. Dous anos máis
tarde concorre de novo, conseguindo terceira medalla de pintura coa obra “Os
primeiros pasos”. Ese ano entra no obradoiro de Manuel Benedito, máis serán A
Deputación de Santander e o Concello da súa cidade natal os que lle concéden
becas para proseguir os seus estudos en París.
Paisaxe. 1912
Muller con vestido vermello. 1910-12
A española. 1912-14
Nas súas obras
de mocidade aínda non posúe como esta obra de "A española" dunha personalidade artística propia e son, como ocorre
na maioría dos casos, permeables á influencia dos seus diferentes mestres,
podéndose rastrexar a presenza nelas de Fernando Álvarez de Sotomayor, Emilio
Sala, Manuel Benedito, Hermenegildo Anglada Camarasa e Kees Van Dongen. Centra a
súa iconografía no retrato, a través do cal podemos rastrexar a súa evolución.
Pasa das cores sobrios e o debuxo firme, suxeito ao tema, a unha maior riqueza
colorista, un tanto expresionista, unha materia máis rica e densa, utilizando a
espátula e unha factura máis solta, liberándose progresivamente do atavismo
tradicional.
SEGUNDA
ETAPA: PARÍS E OS ANOS DE FORMACIÓN
Será pois grazas ao seu éxito na Exposición
Nacional de Belas Artes en 1908, cando consegue a beca para marcharse a París.
Será alí, na capital francesa, onde Blanchard comezou a romper corsés
estilísticos e a penetrar no fauvismo cunha obra onde emprega un uso expresivo
da cor. En primeiro lugar acode á academia Vitti a recibir os ensinos de
Hermenegildo Anglada Camarasa e Van Dongen que orientan o seu traballo cara á
liberdade da cor e a expresión, permitíndolle afastarse das restricciones da
pintura académica na que iniciara a súa carreira. Na academia entabla amizade
con Angelina Beloff, nova artista rusa, coa que no verán dese mesmo ano viaxa a
Londres e Bélgica, onde coincide con Diego Rivera. No ano 1910, acode á
academia de María Vassilief, pintora rusa, onde achégase ao o cubismo, grazas á
directora da academia.
Preséntase á exposición nacional de Belas
Artes con “Ninfas encadenando a Sileno”, obtendo unha segunda medalla, o que
significaba o recoñecemento ao seu talento, e onde pode apreciarse a influencia
de Anglada Camarasa. Ao concluír a súa primeira estancia en París, e tras unha
breve estadía en Granada, decide
regresar a cidade do Sena, polo que solicita outra beca á Diputación e ao
Concello de Santander intercediendo por ela Enrique Menéndez Pelayo. Volve pois
a París no ano 1912 e instálase en Montparnasse, compartindo casa e estudo con
Diego Rivera e Angelina Beloff.
Ninfas encadeando a Sileno. 1910
De novo en Madrid no ano
1915, onde lle sorprendeu a Primeira Guerra Mundial, frecuenta o café Pombo e a
súa tertulia promovida por Gómez de la Serna, e participou na exposición Os pintores íntegros, na que a artista amosa
por primeira vez obras dun incipiente cubismo, mostra que foi vapuleada por
crítica e público e na que participan tamén Diego Rivera, Agustín Choco e Luís
Bagaría.
A comulgante. 1914
Esta obra a presentará con posterioridade no Salon des Indépendants, quen ofrece o seu primer
gran éxito a Blanchard no ano 1921.
