MULLERES SURREALISTAS: DOROTHEA TANNING (PARTE II)

 Dorothea Tanning e Max Ernst viviron en Estados Unidos ata 1949, ano no que se marcharon a Francia. En Francia pasábana tempadas en París, ou na Provenza. Nos 50 o seu traballo cambiou. Afastouse do surrealismo e as súas pinturas comezaron a ser fragmentadas e prismáticas, de feito a mediados da década de 1950 as súas pinturas trasladáronse a un estilo semi-abstracto, nas que podemos ver misteriosa imaxes eróticas ou violentas envoltas en néboa. A mediados dos 50 deixa ao carón a liña narrativa e a meticulosidad surrealista para dedicarse ás súas pinturas “Prismas” como ela chamábaas. Máis adiante esas novas pinturas pasarían a ser coñecidas como “Insomnios”. Neses lenzos corpos e partes do corpo e caras pouco reconocibles flotan no cadro xunto con formas biomórficas, creando lugares de ensoño.

The guest room. 1950

Sillas musicais. 1951

 Era un momento de cambio na súa traxectoria profesional. Tanning cortou co que fixera antes, aínda que os seus traballos seguirían gardando un parecido co surrealismo do que foi protagonista. Trataba de afastarse do surrealismo e achegarse a outros estilos de pintura. Pero, ademais, buscaba novas formas de expresión artística que atopou no gravado, a escultura e a poesía. En 1957 múdanse definitivamente a Francia, fuxindo das leis de McCarthy que negaban a cidadanía estadounidense a Max Ersnt, que era alemán.

Sábado pola tarde. 1953

Espida durmida.1954

 Na década de 1969 creou as coñecidas como as súas esculturas brandas, realizadas cunha máquina de coser. Na década dos 60 os traballos de Dorothea Tanning eran abstractos, suxerindo formas femininas. Tamén traballou como grabadora nos talleres de Georges Visat e Pierre Chave. Ademais, axudou facendo os gravados dos libros ilustrados dalgúns amigos poetas, como Lena Leclerq e André Pieyre de Mandiargues. Nos 60 e 70 expón principalmente na galería Alexandre Iolas en Nova York e tamén por toda Europa. Tamén realizou xoias en ouro, que son como pequenas esculturas.

Estudo para Curmáns. 1970

Curmáns. Acero, la, e pel sintética. 1970

Enma. Tea, la e corda.1970

Canapé en días de choiva. 1970

Groucho.1966

Coeur.1966

Katchina. 1966

 Como comentamos antes de 1969 a 1973 adicouse á escultura feita con materiais brandos. Cinco das súas esculturas alcanzan a consideración de  de instalación e conforman "Hôtel du Pavot, Chambre 202” (1970-1973), que se atopa dentro de colección permanente do Musée National d´Art Moderne no Centro de Arte Georges Pompidou. Na instalación dous corpos saen, literalmente, polas paredes da habitación e os mobles se metamorfosean en seres indefinidos,  como as distintas formas empregadas polas artistas para construír a súa identidade e a súa propia biografía.

Instalacción no "Hôtel du Pavot, Chambre 202”.

Mesa tráxica. 1970-1073. Parte da instalación.

 Max Ernst morreu o 1 de abril de 1976. Entón Dorothea Tanning retorna a Estados Unidos. 

Noite en Sedona.1976

Tango lives.1977

Stanza. 1978

MULLERES SURREALISTAS: DOROTHEA TANNING (PARTE I)

«Todo o que se fai é autobiográfico. Con todo, un dos obxectivos de pintar era, para min, escapar á miña biografía».

Dorothea Tanning

 Nacida en Illinois, Estados Unidos, o 25 de agosto de 1910, Dorothea  foi pintora, escritora, ilustradora, escultora, diseñadora de decorados e vestuario teatral e de ballet e ademais ilustradora de libros, así como unha das representantes máis importantes do surrealismo na segunda metade do século XX. Lectora voraz, visitou museos e comezou a pintar sen formación, pois era autodidacta. Mais como estaba tan interesada na arte, e aínda que aos seus pais preocupáballes que se convertese nunha bohemia, en 1928 empezou a estudar no Knox College, ata que no 1930 marcha e instálase en Chicago durante varios anos. Alí completou os seus estudos de arte asistindo ao Instituto de Arte de Chicago. Inicialmente traballou como bibliotecaria, estudou na universidade de Knox e máis tarde para axudarse nos estudos en Nova York, empregouse como artista comercial e outros traballos relacionados coas artes. Traballa as súas pinturas,  cunha factura minuciosa e pinta as ilusións de nenas agraciadas e vanidosas, mentres se mantiña económicamente como artista comercial. Co tempo a súa pintura se fixo máis alusiva, describindo de xeito confuso as cambiantes formas da sensualidade. As súas primeiras obras están dentro da figuración onírica, enigmáticos e ao parecer inspiradas principalmente polas fantasías e pesadelos infantís.

Tango.1939

Deirdre.1940

Voltage. 1942

 No ano 1936 asistiu a unha exhibición de “Arte Fantástica, Dadá e surrealismo” no MOMA de Nova York que lle causou un forte impacto, tanto, que decidiu trasladarse a París logo de acadar cartas de presentación para destacados membros das vanguardias artísticas, como Max Ernst, Yves Tanguy e Chaïm Soutine, entre outros. Con todo, ironías do destino, atoparía París baleiro. Era o ano 1939 e moitos intelectuais europeos fuxiran dun continente a piques de estalar cara a Estados Unidos. Tras chamar a varias portas sen éxito, trasladouse a casa da súa familia paterna en Suecia, onde permanecería facendo retratos da familia ata o estalido da Segunda Guerra Mundial. Ao seu retorno a Nova York, empezou a traballar co marchante e amigo dos surrealistas Julian Levy, en cuxa coñecida galería expuxo algunhas das súas obras que, xa por aqueles primeiros corenta, empezaban a adoptar esas formas surrealizantes que caracterizarían a súa carreira posterior.

Aniversario. 1942

De feito, en 1942 pintou un dos seus cadros máis coñecidos, “Aniversario”, un curioso autorretrato no cal, vestida cun atuendo teatral que deixa parte do seu corpo ao descuberto, aparece nun espazo de ensueño, portas que se abren ao infinito. Aniñado aos seus pés, un animal con significacións teosóficas recórdanos o interese da artista polo inasible: "Os meus soños", escribía anos despois, "xorden de obxectos que non teñen equivalentes no dicionario". Tratábase do seu segundo ou terceiro cadro baixo a influencia do surrealismo, e expoñeríase na mostra de mulleres na galería da marchante e coleccionista de arte Peggy Guggenheim, Art of this Century. A súa primeira individual será xustamente na Galería Julien Levy en 1944.

 Curiosamente, Max Ernst, ao que buscara en balde en París, visita a Tanning no seu estudo e quedase fascinado fronte a “Aniversario”. Xogaron unha partida de ajedrez -segundo conta no relato que máis circula- e decidiron pasar xuntos o resto das súas vidas; decisión que cumpriron, porque o seu matrimonio durou ata 1976, data na que morreu Ernst.
A través deste, Tanning empezou a frecuentar o círculo dos exilados parisinos na cidade americana, na que coñecería a Duchamp, Tanguy e Sage, entre outros, facendo realidade ese soño que perseguira en balde en París. Breton formaba parte do círculo, pero o seu escaso coñecemento do francés impedíalle participar activamente nas reunións que este presidía; cousa doutra banda corrente entre as mulleres ligadas ao grupo, que se dedicaban a escoitar e falaban máis ben pouco, intimidadas pola formas autoritarias do "pope".

Soño  de luxo. 1944

Final de partida. 1944.Óleo sobre lenzo

A influencia da civilización. 1944

 Este periodo é o máis surrealista en toda a súa traxectoria artística, a súa obra máis coñecida, “Pequena serenata nocturna” (unha escura pintura chea de simbolismo, ironicamente chamada igual que a alegre serenata de Mozart), mostra os seus vínculos co grupo, aínda que máis tarde o seu estilo artístico mudou  para converterse nun estilo propio. Durante os 40 e principios dos 50 as súas pinturas representaban escenas inquietantes que saían do seu inconsciente. Traballaba en Sedona, Nova York e París. Deste periodo saen pinturas como “Eine Kleine Nachtmusik?” unha das súas obras máis coñecidas. Tamén pintou “Maternity” (1946) na que unha nai sostén en brazos ao seu bebé. No chan hai un caniche con rostro de neno. Chea de tormento esta é unha obra representativa da inquietude dos seus traballos.

Pequena serenata nocturna. 1944

Maternidade. 1946

Avatar. 1947

 De feito según Chadwick, no seu libro “Mujer, arte y sociedad”: “Cuando tuvieron (las mujeres surrealistas) que adoptar una postura respecto al inflamado lenguaje erótico del surrealismo, abordaron el erotismo de manera oblicua, centrando la atención en aspectos de los  deseos eróticos, más que en los demás deseos sexuales de la mujer. Leonora Carrintong reachazó a Freud, y se orientó hacia los temas de alquimia y de magia. Dorothea Tanning transfirió la sexualidad desde el mundo de los adultos al de los niños. Cuadros como Palaestra (1947) y Juego de niños (1942) nos muestra a jovencitas núbiles plasmadas en momentos de estática transformación. Sus  cuerpos responden a invisibles fuerzas que soplan en el recinto, animando los ropajes y haciendo revolotear los cabellos y las prendas de los niños”.

Palaestra. 1947

Unha pintura feliz.1947

Max nun bote azul. 1947

On time of time. 1948

Citadel. 1949

Lauberge. 1949.

Durante esa mesma década deseñou o vestuario e os decorados para ballets de Balanchine e para o ballet  de John Crank nos anos 50.  

A Guest, costume design for The Night Shadow. 1945

The Sleepwalker, costume design for The Night Shadow.1945

Castle Midnight, costume design for The Witch. 1950

Deseño para Bayou, o ballet de George Balanchine. 1951

XOSÉ LUIS OTERO " EXPLORANDO NO CAOS"

 Vídeo realizado na mostra de Xosé Luis Otero, no Museo do Mar en Vigo, no que o artista aparece explicando parte da súa proposta artística ao alumnado de Pintura da Escola de Artes e Oficios de Vigo.

XOSE LUIS OTERO no Museo do Mar: "EXPLORANDO NO CAOS"

 A pasada semana un moi numeroso grupo do alumnado de Pintura, realizou unha visita á mostra de Xosé Luis Otero “EXPLORANDO NO CAOS”, onde o artista tivo a amabilidade de facernos unha visita guiada e explicarnos abondantemente a súa proposta artística para esta exposición. Falounos de onde partía a idea da mostra, do emprego dos distintos materiais, de composición, dos centos de bocetos que o levaban desde a idea inicial a peza final, de como realizaba o cadro, en fin toda un clase maxistral.

 Cun curriculo que abrangue desde o ano 2010 un percorrido por medio mundo en salas expositivas e museos que van desde Tallin, Helsinki e Estocolmo pasando por Málaga, San Francisco, Madrid, Belo Horizonte e Bruselas, entre outros moitos lugares do mundo, Xosé Luis Otero falounos no Museo do Mar de vigo, da súa proposta “Explorando o Caos”.

 Nesta mostra, cunhas pezas convertidas en instrumento de creación poética, aínda que cun tratamento moi visceral, estructurada ao redor da idea da viaxe, do camiño, dialogan cadros con instalacións, a partir de materiais sinxelos: cordas, liños, plásticos, cartóns e diversos materiais atopados ou buscados, que xunto  coa cor redúcense a un denominador común, conformando un discurso plástico que transforma o proceso creativo nun tiempo non lineal, un tempo vertical.

 As obras presentes nas dúas salas do museo, sorprenden pola insistencia reiterativa de elementos e cromatismos, pero que na súa rotundidade transmiten emocións e sentimentos, facendo que quen as mira participe no “lanzamento de dados”, pois establecen un diálogo aberto, que fai que “miremos” estas obras en certo xeito “mortuorias” pero dunha fonda fermosura grazas ás imaxes evocadoras e a unha elegante composición. Pezas moi cuidadas, onde o xesto o movemento do corpo do artista está moi presente, neses elementos necesarios estampados no soporte, cun cromatismo restrinxido, pero expresivo, e onde o “oficio”, se deixa ver en cada un dos seus recunchos, incluso nesas obras onde o lenzo sae do soporte.

 Un proceso creativo, según o artista doloroso, que parte da observación compulsiva da realidade, na realización de  pezas que ao fin, non deixan a ninguén indiferente.

Xosé Luis asiñando o díptico da mostra.